วิธีแก้หายใจไม่อิ่มเบื้องต้น ทำอย่างไรให้หายใจดีขึ้น

สรุปสั้น ๆ

หายใจไม่อิ่มทำยังไง? คู่มือรับมือเบื้องต้น step-by-step ท่าที่ช่วยหายใจดีขึ้น สิ่งที่ห้ามทำ และสัญญาณฉุกเฉินที่ต้องโทร 1669 ทันที

เมื่อหายใจไม่อิ่มขึ้นมาฉับพลัน สิ่งแรกที่หลายคนทำคือตื่นตระหนกและหายใจเร็วขึ้น ซึ่งจริงๆ แล้วทำให้อาการแย่ลง การรู้วิธีรับมือที่ถูกต้องตั้งแต่แรกช่วยให้ผ่านพ้นอาการได้เร็วขึ้นและปลอดภัยกว่า

สิ่งที่ควรทำทันที

หยุดทุกอย่างและเปลี่ยนท่า

ทันทีที่รู้สึกหายใจไม่อิ่ม ให้หยุดกิจกรรมที่ทำอยู่และเปลี่ยนไปอยู่ในท่าที่ช่วยให้หายใจได้ดีขึ้น

ท่านั่งตัวตรงและเอนไปข้างหน้าเล็กน้อย — นั่งบนเก้าอี้ วางมือบนเข่า เอนตัวไปข้างหน้าเล็กน้อย ท่านี้เปิดช่องอกให้กว้างขึ้นและลดแรงกดต่อกะบังลม ช่วยให้หายใจได้ลึกขึ้น

ยืนพิงกำแพงหรือโต๊ะ — ถ้าไม่มีที่นั่ง ให้ยืนพิงกำแพง วางมือบนโต๊ะหรือเก้าอี้ เอนตัวไปข้างหน้าเล็กน้อย ท่านี้ช่วยให้กล้ามเนื้อช่วยหายใจทำงานได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ห้ามนอนราบทันที — การนอนราบจะทำให้อวัยวะในช่องท้องดันกะบังลมขึ้น ลดความจุปอด และทำให้หายใจไม่อิ่มแย่ลง โดยเฉพาะถ้าสาเหตุมาจากหัวใจหรือกรดไหลย้อน

ควบคุมการหายใจให้ช้าลง

วิธีนี้ช่วยได้มากโดยเฉพาะเมื่ออาการเกิดจากความเครียดหรือความตื่นตระหนก เพราะหยุดวงจรการหายใจเร็วเกินไปที่ทำให้อาการแย่ลงเรื่อยๆ

วิธีหายใจแบบควบคุม: หายใจเข้าช้าๆ ทางจมูกนับ 4 วินาที กลั้นหายใจเบาๆ 2 วินาที แล้วหายใจออกช้าๆ ทางปากนับ 6 วินาที ทำซ้ำ 5-10 รอบ

การหายใจออกให้นานกว่าหายใจเข้าเป็นสิ่งสำคัญ เพราะช่วยให้ระบบประสาทสงบลงและลดความรู้สึกตื่นตระหนก

หายใจโดยใช้กะบังลม — วางมือบนหน้าท้อง เมื่อหายใจเข้าให้ท้องพองออก ไม่ใช่หน้าอกยกขึ้น การหายใจแบบนี้ใช้ปอดได้เต็มประสิทธิภาพมากกว่าการหายใจตื้นที่หน้าอก

เปิดอากาศถ่ายเทและลดสิ่งกระตุ้น

เปิดหน้าต่างหรือออกไปอยู่ที่โล่ง — อากาศสดช่วยให้รู้สึกดีขึ้นได้เร็ว โดยเฉพาะถ้าอยู่ในห้องอับหรืออากาศไม่ถ่ายเท

หลีกเลี่ยงสิ่งที่กระตุ้นอาการ — ควัน ฝุ่น กลิ่นแรง หรืออากาศเย็นจัด อาจกระตุ้นหลอดลมให้ตีบและทำให้หายใจแย่ลง โดยเฉพาะในผู้ที่เป็นโรคหอบหืด

คลายเสื้อผ้าที่รัด — ปลดกระดุมเสื้อ คลายเข็มขัด หรือผ้าพันคอที่รัดบริเวณหน้าอกและคอ เพื่อให้หายใจได้สะดวกขึ้น

แจ้งคนใกล้ชิด

อย่าอยู่คนเดียวเมื่อหายใจไม่อิ่ม แจ้งคนในบ้านหรือคนใกล้ชิดทันที เพื่อให้มีคนช่วยประเมินอาการและพาไปโรงพยาบาลได้รวดเร็วหากอาการแย่ลง

สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาด

ห้ามตื่นตระหนกและหายใจเร็ว

ความตื่นตระหนกทำให้หายใจเร็วและตื้นขึ้น ซึ่งทำให้คาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดต่ำลง ส่งผลให้รู้สึกหายใจไม่อิ่มมากขึ้น มือชา และเวียนหัว วนซ้ำเป็นวงจรที่แย่ลงเรื่อยๆ การตั้งสติและหายใจช้าๆ จึงสำคัญกว่าการหายใจเร็ว

ห้ามนอนราบทันที

ดังที่กล่าวไปแล้ว การนอนราบทำให้อาการหายใจไม่อิ่มแย่ลงในหลายกรณี โดยเฉพาะภาวะหัวใจล้มเหลวและกรดไหลย้อน ถ้าจำเป็นต้องนอนให้หนุนหัวและลำตัวส่วนบนให้สูงขึ้น

ห้ามใช้ยาพ่นโดยไม่มีการวินิจฉัย

ยาพ่นขยายหลอดลมใช้ได้เฉพาะในผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหอบหืดและได้รับยาจากแพทย์แล้วเท่านั้น การใช้ยาพ่นโดยไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริงอาจเป็นอันตราย เพราะทำให้ประมาทและไม่รีบพบแพทย์เมื่ออาการเกิดจากโรคอื่น เช่น หัวใจหรือปอดอักเสบ

ห้ามรอดูนานเกินไป

ถ้าอาการไม่ดีขึ้นภายใน 10-15 นาทีหลังทำตามวิธีข้างต้น หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย ให้รีบพบแพทย์ทันที อย่าคิดว่าจะหายเองเพราะในบางกรณีการรอช้าทำให้อาการรุนแรงขึ้นมาก

สัญญาณที่ต้องโทร 1669 ทันที

อาการเหล่านี้เป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องได้รับการรักษาโดยเร่งด่วน ห้ามรอดูหรือขับรถไปเองเด็ดขาด

หายใจไม่ออกเฉียบพลัน — หายใจลำบากอย่างรุนแรงที่เกิดขึ้นทันทีโดยไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า อาจเป็นลิ่มเลือดอุดตันในปอดหรือปอดแฟบ

เจ็บหน้าอกร่วมด้วย — หายใจไม่อิ่มที่มาพร้อมความเจ็บหรือแน่นหน้าอก โดยเฉพาะถ้าร้าวไปแขนซ้ายหรือกราม อาจเป็นสัญญาณของหัวใจวาย

ปากเขียวหรือมือเขียว — สีเขียวหรือม่วงที่ริมฝีปาก ปลายนิ้ว หรือเล็บ บ่งชี้ว่าออกซิเจนในเลือดต่ำมากจนเป็นอันตราย ต้องได้รับออกซิเจนและการรักษาเร่งด่วน

หน้ามืดหรือเป็นลม — หายใจไม่อิ่มที่มาพร้อมความรู้สึกหน้ามืดหรือเป็นลม อาจหมายความว่าสมองกำลังได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ

อาการแย่ลงเร็วมาก — ถ้าหายใจไม่อิ่มที่เริ่มเบาๆ แย่ลงอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่นาที ให้โทร 1669 ทันทีโดยไม่รอ

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์ในวันเดียวกัน

นอกจากกรณีฉุกเฉินข้างต้น ยังมีอาการที่ควรพบแพทย์ภายในวันเดียวกันหรือภายใน 24 ชั่วโมง ได้แก่ หายใจไม่อิ่มที่ไม่หายหลังพัก 15 นาที หายใจไม่อิ่มซ้ำๆ หลายครั้งในสัปดาห์เดียวกัน หายใจไม่อิ่มในผู้ที่มีโรคหัวใจหรือปอดอยู่แล้ว และหายใจไม่อิ่มในผู้สูงอายุที่ไม่ทราบสาเหตุ

สรุป

เมื่อหายใจไม่อิ่ม ให้หยุดพักทันที เปลี่ยนเป็นท่านั่งตัวตรงหรือยืนพิง หายใจช้าๆ ลึกๆ และเปิดอากาศถ่ายเท สิ่งที่ห้ามทำคือตื่นตระหนก นอนราบทันที และใช้ยาพ่นโดยไม่มีการวินิจฉัย ถ้ามีอาการปากเขียว เจ็บหน้าอก หรือหายใจไม่ออกเฉียบพลัน ให้โทร 1669 ทันทีโดยไม่รอดูอาการ

FAQ — คำถามที่พบบ่อย

Q: หายใจไม่อิ่มทำยังไงดี?
A: ให้นั่งตัวตรงเอนไปข้างหน้าเล็กน้อย หายใจเข้าช้าๆ ทางจมูกนับ 4 วินาที และออกทางปากนับ 6 วินาที ทำซ้ำหลายรอบจนอาการดีขึ้น

Q: หายใจไม่อิ่มนอนราบได้มั้ย?
A: ไม่แนะนำการนอนราบทำให้อาการแย่ลงในหลายกรณี ให้นั่งหรือยืนพิงในท่าที่สบายกว่า

Q: หายใจไม่อิ่มแบบไหนต้องโทร 1669?
A: ถ้ามีปากหรือมือเขียว เจ็บหน้าอกร่วมด้วย หน้ามืด หรือหายใจไม่ออกเฉียบพลัน ให้โทร 1669 ทันที

Q: ใช้ยาพ่นได้มั้ยถ้าหายใจไม่อิ่ม?
A: ใช้ได้เฉพาะผู้ที่แพทย์วินิจฉัยว่าเป็นโรคหอบหืดและสั่งยาให้แล้วเท่านั้น ห้ามใช้เองโดยไม่มีการวินิจฉัย