ปวดหัวขึ้นมาแล้วหยิบยาอะไรดี? คำถามนี้ดูง่าย แต่ยาแก้ปวดแต่ละชนิดทำงานต่างกัน เหมาะกับการปวดหัวต่างประเภท และมีข้อควรระวังที่หลายคนไม่รู้ บทความนี้เปรียบเทียบปวดหัวกินยาอะไรให้ตรงกับอาการ พร้อมวิธีใช้ที่ถูกต้องและทางเลือกที่ไม่ใช่ยา
ยาแก้ปวดทั่วไป: เลือกตัวไหนดี?
Paracetamol (พาราเซตามอล)
ยาแก้ปวดที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับคนทั่วไป เหมาะกับปวดหัวระดับเบาถึงปานกลาง ไม่ระคายเคืองกระเพาะอาหาร กินได้ทั้งตอนท้องว่างและหลังอาหาร
- ขนาด: 500–1,000 มก. ต่อครั้ง ทุก 4–6 ชั่วโมง
- สูงสุด: ไม่เกิน 4,000 มก. ต่อวัน (8 เม็ดขนาด 500 มก.)
- ข้อควรระวัง: ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำหรือมีโรคตับควรปรึกษาแพทย์ก่อน
Ibuprofen (ไอบูโพรเฟน)
ยากลุ่ม NSAIDs ที่ลดการอักเสบได้ด้วย เหมาะกับปวดหัวตึง (Tension headache) และปวดหัวที่มีการอักเสบเกี่ยวข้อง ได้ผลดีกว่า Paracetamol ในบางกรณี
- ขนาด: 200–400 มก. ต่อครั้ง ทุก 4–6 ชั่วโมง
- สูงสุด: ไม่เกิน 1,200 มก. ต่อวัน (ซื้อเองได้)
- ข้อควรระวัง: ควรกินหลังอาหารเสมอ ห้ามใช้ถ้ามีปัญหากระเพาะ โรคไต หรือตั้งครรภ์
Aspirin (แอสไพริน)
ยาแก้ปวดเก่าแก่ที่ยังได้ผลดี โดยเฉพาะกับไมเกรนระดับเบาถึงปานกลาง แต่ไม่เหมาะกับทุกคน
- ขนาด: 500–1,000 มก. ต่อครั้ง
- ข้อควรระวัง: ห้ามใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปี ผู้มีปัญหากระเพาะ หรือผู้ที่กินยาละลายลิ่มเลือดอยู่
ตารางเปรียบเทียบยาแก้ปวดหัวทั่วไป
| ยา | เหมาะกับ | กินกับอาหาร | ห้ามใช้ |
|---|---|---|---|
| Paracetamol | ปวดทั่วไป เบา–ปานกลาง | ได้ทั้งสองแบบ | โรคตับ ดื่มแอลกอฮอล์จัด |
| Ibuprofen | Tension headache มีการอักเสบ | หลังอาหารเท่านั้น | กระเพาะ โรคไต ตั้งครรภ์ |
| Aspirin | ปวดทั่วไป ไมเกรนเบา | หลังอาหาร | เด็ก < 16 ปี กระเพาะ ยาละลายลิ่มเลือด |
ยาเฉพาะไมเกรน: Triptans คืออะไร?
Triptans เป็นยากลุ่มพิเศษที่ออกแบบมาสำหรับไมเกรนโดยเฉพาะ ทำงานโดยการหดหลอดเลือดและลดสารที่ก่อการอักเสบในสมอง ได้ผลดีกว่ายาแก้ปวดทั่วไปอย่างชัดเจนในคนที่เป็นไมเกรน
ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้: Sumatriptan, Rizatriptan, Zolmitriptan
ใช้เมื่อไหร่:
- ยาแก้ปวดทั่วไปไม่ได้ผลกับไมเกรนของคุณ
- ไมเกรนรุนแรงและรบกวนชีวิตประจำวัน
- ต้องการหยุดอาการปวดเร็วที่สุด
ข้อสำคัญ: Triptans เป็นยาที่ต้องให้แพทย์สั่งเท่านั้น ไม่สามารถซื้อเองได้ในประเทศไทย และไม่เหมาะกับผู้มีโรคหัวใจหรือความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้
ยาซื้อเองได้ vs ต้องให้แพทย์สั่ง
| ประเภทยา | ซื้อเองได้ | ต้องพบแพทย์ |
|---|---|---|
| Paracetamol | ✅ | — |
| Ibuprofen (ขนาดต่ำ) | ✅ | — |
| Aspirin | ✅ | — |
| Triptans (ทุกชนิด) | ❌ | ✅ |
| ยาป้องกันไมเกรน (Topiramate, Propranolol) | ❌ | ✅ |
| ยาแก้ปวดที่มีโคเดอีน | ❌ | ✅ |
ปวดหัวกินยาอะไรแล้วควรใช้ยังไง? วิธีใช้ที่ถูกต้อง
หลายคนกินยาผิดวิธีโดยไม่รู้ตัว ส่งผลให้ยาไม่ได้ผลหรือเกิดผลข้างเคียง
กินเมื่อไหร่:
- กินทันทีที่เริ่มปวด อย่ารอให้ปวดมากก่อน ยิ่งรอนานยิ่งได้ผลน้อยลง
- สำหรับไมเกรน: กิน Triptan ตั้งแต่เริ่มมีอาการแรก ไม่ใช่ตอนปวดจัดแล้ว
กี่เม็ด:
- ตามขนาดที่แนะนำบนฉลาก ไม่ควรเพิ่มเองถ้ายาไม่ได้ผล
- ถ้ากินขนาดปกติแล้วไม่ดีขึ้นใน 1–2 ชั่วโมง ให้ปรึกษาแพทย์แทนการเพิ่มขนาด
ดื่มน้ำตาม: ดื่มน้ำเปล่าอย่างน้อย 1 แก้วใหญ่พร้อมยาทุกครั้ง ช่วยให้ยาดูดซึมได้ดีขึ้น
อันตรายของการกินยาแก้ปวดบ่อยเกินไป
การกินยาแก้ปวดหัวมากกว่า 10–15 วันต่อเดือนทำให้เกิด Medication Overuse Headache (MOH) หรือ Rebound Headache
อาการของ MOH:
- ปวดหัวทุกเช้าตื่นนอน
- ยาได้ผลน้อยลงเรื่อยๆ ต้องกินบ่อยขึ้น
- ปวดหัวถี่ขึ้นแทนที่จะน้อยลง
วิธีแก้คือต้องหยุดหรือลดยาภายใต้การดูแลของแพทย์ เพราะในช่วงแรกอาการอาจแย่ลงก่อนดีขึ้น
ทางเลือกที่ไม่ใช่ยา
สำหรับคนที่ไม่อยากพึ่งยาหรือต้องการบรรเทาอาการเสริม วิธีเหล่านี้มีหลักฐานรองรับว่าช่วยได้:
ประคบเย็นหรืออุ่น:
- ประคบเย็นที่ขมับหรือหน้าผาก — ช่วยไมเกรนได้ดี
- ประคบอุ่นที่ต้นคอ — ช่วย Tension headache ได้ดี
นวดและกดจุด:
- นวดกล้ามเนื้อต้นคอและไหล่เบาๆ ช่วยลด Tension headache
- กดจุด LI4 (หว่างนิ้วโป้งและนิ้วชี้) อาจช่วยบรรเทาได้ในบางคน
พักในที่มืดเงียบ: มีประสิทธิภาพสูงสำหรับไมเกรน เพราะลดการกระตุ้นจากแสงและเสียง
ดื่มน้ำ: ภาวะขาดน้ำเป็นตัวกระตุ้นปวดหัวที่พบบ่อย ดื่มน้ำ 1–2 แก้วทันทีที่เริ่มปวด
หากลองปรับวิธีใช้ยาและทางเลือกอื่นแล้วยังปวดหัวซ้ำบ่อย คำถามที่แท้จริงไม่ใช่แค่ ปวดหัวกินยาอะไร แต่คือ "ทำไมถึงปวดหัวบ่อย" การพบแพทย์เพื่อหาต้นเหตุจะช่วยลดการพึ่งยาได้ในระยะยาว
FAQ — คำถามที่พบบ่อย
Q: ปวดหัวกินพาราเซตามอลกี่เม็ด?
A: ผู้ใหญ่กิน 1–2 เม็ด (500–1,000 มก.) ต่อครั้ง ทุก 4–6 ชั่วโมง ไม่เกิน 8 เม็ดต่อวัน ควรกินทันทีที่เริ่มปวด ไม่ต้องรอให้ปวดมาก
Q: ปวดหัวกิน Ibuprofen ได้ไหม?
A: ได้ถ้าไม่มีปัญหากระเพาะหรือโรคไต ควรกินหลังอาหารเสมอ ขนาด 200–400 มก. ต่อครั้ง Ibuprofen ได้ผลดีกว่า Paracetamol สำหรับ Tension headache
Q: ไมเกรนกินยาอะไรดีที่สุด?
A: ถ้าไมเกรนเบา ลองพาราเซตามอลหรือ Ibuprofen ก่อน แต่ถ้าไม่ได้ผล ยากลุ่ม Triptans ที่แพทย์สั่งได้ผลดีกว่าอย่างชัดเจน ควรพบแพทย์เพื่อรับยาที่เหมาะสม
Q: กินยาแก้ปวดหัวบ่อยแค่ไหนถึงอันตราย?
A: กินเกิน 10–15 วันต่อเดือนติดต่อกันนานกว่า 3 เดือนเสี่ยงต่อ Medication Overuse Headache ทำให้ปวดหัวถี่ขึ้นและยาได้ผลน้อยลง ควรลดการใช้ยาและพบแพทย์
Q: ปวดหัวกินยาแล้วไม่หาย ทำยังไง?
A: ถ้ากินยาถูกขนาดแล้วไม่ดีขึ้นใน 2 ชั่วโมง ไม่ควรเพิ่มขนาดยาเอง ให้ลองพักในที่มืดเงียบและประคบเย็น ถ้าเป็นซ้ำบ่อยควรพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยประเภทการปวดหัว
Q: Triptans ซื้อเองได้ไหม?
A: ไม่ได้ในประเทศไทย Triptans ทุกชนิดเป็นยาที่ต้องให้แพทย์สั่ง ต้องพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยว่าเป็นไมเกรนก่อนและรับใบสั่งยา
Q: ปวดหัวกินยาแอสไพรินได้ไหม?
A: ได้ในผู้ใหญ่ที่ไม่มีปัญหากระเพาะหรือใช้ยาละลายลิ่มเลือด แต่ห้ามใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีเด็ดขาด เพราะเสี่ยงต่อกลุ่มอาการ Reye's Syndrome
Q: วิธีแก้ปวดหัวโดยไม่กินยามีอะไรบ้าง?
A: ประคบเย็นที่ขมับสำหรับไมเกรน ประคบอุ่นที่คอสำหรับ Tension headache นวดต้นคอเบาๆ ดื่มน้ำ 1–2 แก้ว และพักในที่มืดเงียบ วิธีเหล่านี้มีหลักฐานรองรับและช่วยได้จริงในหลายกรณี
References
ข้อมูลในบทความนี้อ้างอิงจากแหล่งทางการแพทย์ที่เชื่อถือได้ ได้แก่
องค์กรสุขภาพระดับสากล
- Mayo Clinic Staff. (2024). Headache remedies: What works? mayoclinic.org
- Cleveland Clinic. (2024). Headache Medications: What You Should Know. clevelandclinic.org
- American Migraine Foundation. (2023). Acute Treatment of Migraine. americanmigrainefoundation.org
- National Institute of Neurological Disorders and Stroke. (2024). Headache Information. ninds.nih.gov
หน่วยงานสาธารณสุขในประเทศไทย
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.). การใช้ยาแก้ปวดอย่างปลอดภัย. fda.moph.go.th






