ปวดหัวกินยาอะไรดี? เปรียบเทียบยาแก้ปวด

ปวดหัวขึ้นมาแล้วหยิบยาอะไรดี? คำถามนี้ดูง่าย แต่ยาแก้ปวดแต่ละชนิดทำงานต่างกัน เหมาะกับการปวดหัวต่างประเภท และมีข้อควรระวังที่หลายคนไม่รู้ บทความนี้เปรียบเทียบปวดหัวกินยาอะไรให้ตรงกับอาการ พร้อมวิธีใช้ที่ถูกต้องและทางเลือกที่ไม่ใช่ยา

ยาแก้ปวดทั่วไป: เลือกตัวไหนดี?

Paracetamol (พาราเซตามอล)

ยาแก้ปวดที่ปลอดภัยที่สุดสำหรับคนทั่วไป เหมาะกับปวดหัวระดับเบาถึงปานกลาง ไม่ระคายเคืองกระเพาะอาหาร กินได้ทั้งตอนท้องว่างและหลังอาหาร

• ขนาด: 500–1,000 มก. ต่อครั้ง ทุก 4–6 ชั่วโมง
• สูงสุด: ไม่เกิน 4,000 มก. ต่อวัน (8 เม็ดขนาด 500 มก.)
• ข้อควรระวัง: ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำหรือมีโรคตับควรปรึกษาแพทย์ก่อน

Ibuprofen (ไอบูโพรเฟน)

ยากลุ่ม NSAIDs ที่ลดการอักเสบได้ด้วย เหมาะกับปวดหัวตึง (Tension headache) และปวดหัวที่มีการอักเสบเกี่ยวข้อง ได้ผลดีกว่า Paracetamol ในบางกรณี

• ขนาด: 200–400 มก. ต่อครั้ง ทุก 4–6 ชั่วโมง
• สูงสุด: ไม่เกิน 1,200 มก. ต่อวัน (ซื้อเองได้)
• ข้อควรระวัง: ควรกินหลังอาหารเสมอ ห้ามใช้ถ้ามีปัญหากระเพาะ โรคไต หรือตั้งครรภ์

Aspirin (แอสไพริน)

ยาแก้ปวดเก่าแก่ที่ยังได้ผลดี โดยเฉพาะกับไมเกรนระดับเบาถึงปานกลาง แต่ไม่เหมาะกับทุกคน

• ขนาด: 500–1,000 มก. ต่อครั้ง
• ข้อควรระวัง: ห้ามใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปี ผู้มีปัญหากระเพาะ หรือผู้ที่กินยาละลายลิ่มเลือดอยู่

ตารางเปรียบเทียบยาแก้ปวดหัวทั่วไป

ยาเฉพาะไมเกรน: Triptans คืออะไร?

Triptans เป็นยากลุ่มพิเศษที่ออกแบบมาสำหรับไมเกรนโดยเฉพาะ ทำงานโดยการหดหลอดเลือดและลดสารที่ก่อการอักเสบในสมอง ได้ผลดีกว่ายาแก้ปวดทั่วไปอย่างชัดเจนในคนที่เป็นไมเกรน

ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้: Sumatriptan, Rizatriptan, Zolmitriptan

ใช้เมื่อไหร่:

• ยาแก้ปวดทั่วไปไม่ได้ผลกับไมเกรนของคุณ
• ไมเกรนรุนแรงและรบกวนชีวิตประจำวัน
• ต้องการหยุดอาการปวดเร็วที่สุด

ข้อสำคัญ: Triptans เป็นยาที่ต้องให้แพทย์สั่งเท่านั้น ไม่สามารถซื้อเองได้ในประเทศไทย และไม่เหมาะกับผู้มีโรคหัวใจหรือความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้

ยาซื้อเองได้ vs ต้องให้แพทย์สั่ง

ปวดหัวกินยาอะไรแล้วควรใช้ยังไง? วิธีใช้ที่ถูกต้อง

หลายคนกินยาผิดวิธีโดยไม่รู้ตัว ส่งผลให้ยาไม่ได้ผลหรือเกิดผลข้างเคียง

กินเมื่อไหร่:

• กินทันทีที่เริ่มปวด อย่ารอให้ปวดมากก่อน ยิ่งรอนานยิ่งได้ผลน้อยลง
• สำหรับไมเกรน: กิน Triptan ตั้งแต่เริ่มมีอาการแรก ไม่ใช่ตอนปวดจัดแล้ว

กี่เม็ด:

• ตามขนาดที่แนะนำบนฉลาก ไม่ควรเพิ่มเองถ้ายาไม่ได้ผล
• ถ้ากินขนาดปกติแล้วไม่ดีขึ้นใน 1–2 ชั่วโมง ให้ปรึกษาแพทย์แทนการเพิ่มขนาด

ดื่มน้ำตาม: ดื่มน้ำเปล่าอย่างน้อย 1 แก้วใหญ่พร้อมยาทุกครั้ง ช่วยให้ยาดูดซึมได้ดีขึ้น

อันตรายของการกินยาแก้ปวดบ่อยเกินไป

การกินยาแก้ปวดหัวมากกว่า 10–15 วันต่อเดือนทำให้เกิด Medication Overuse Headache (MOH) หรือ Rebound Headache

อาการของ MOH:

• ปวดหัวทุกเช้าตื่นนอน
• ยาได้ผลน้อยลงเรื่อยๆ ต้องกินบ่อยขึ้น
• ปวดหัวถี่ขึ้นแทนที่จะน้อยลง

วิธีแก้คือต้องหยุดหรือลดยาภายใต้การดูแลของแพทย์ เพราะในช่วงแรกอาการอาจแย่ลงก่อนดีขึ้น

ทางเลือกที่ไม่ใช่ยา

สำหรับคนที่ไม่อยากพึ่งยาหรือต้องการบรรเทาอาการเสริม วิธีเหล่านี้มีหลักฐานรองรับว่าช่วยได้:

ประคบเย็นหรืออุ่น:

• ประคบเย็นที่ขมับหรือหน้าผาก — ช่วยไมเกรนได้ดี
• ประคบอุ่นที่ต้นคอ — ช่วย Tension headache ได้ดี

นวดและกดจุด:

• นวดกล้ามเนื้อต้นคอและไหล่เบาๆ ช่วยลด Tension headache
• กดจุด LI4 (หว่างนิ้วโป้งและนิ้วชี้) อาจช่วยบรรเทาได้ในบางคน

พักในที่มืดเงียบ: มีประสิทธิภาพสูงสำหรับไมเกรน เพราะลดการกระตุ้นจากแสงและเสียง

ดื่มน้ำ: ภาวะขาดน้ำเป็นตัวกระตุ้นปวดหัวที่พบบ่อย ดื่มน้ำ 1–2 แก้วทันทีที่เริ่มปวด

หากลองปรับวิธีใช้ยาและทางเลือกอื่นแล้วยังปวดหัวซ้ำบ่อย คำถามที่แท้จริงไม่ใช่แค่ ปวดหัวกินยาอะไร แต่คือ "ทำไมถึงปวดหัวบ่อย" การพบแพทย์เพื่อหาต้นเหตุจะช่วยลดการพึ่งยาได้ในระยะยาว

FAQ — คำถามที่พบบ่อย

Q: ปวดหัวกินพาราเซตามอลกี่เม็ด?
A: ผู้ใหญ่กิน 1–2 เม็ด (500–1,000 มก.) ต่อครั้ง ทุก 4–6 ชั่วโมง ไม่เกิน 8 เม็ดต่อวัน ควรกินทันทีที่เริ่มปวด ไม่ต้องรอให้ปวดมาก

Q: ปวดหัวกิน Ibuprofen ได้ไหม?
A: ได้ถ้าไม่มีปัญหากระเพาะหรือโรคไต ควรกินหลังอาหารเสมอ ขนาด 200–400 มก. ต่อครั้ง Ibuprofen ได้ผลดีกว่า Paracetamol สำหรับ Tension headache

Q: ไมเกรนกินยาอะไรดีที่สุด?
A: ถ้าไมเกรนเบา ลองพาราเซตามอลหรือ Ibuprofen ก่อน แต่ถ้าไม่ได้ผล ยากลุ่ม Triptans ที่แพทย์สั่งได้ผลดีกว่าอย่างชัดเจน ควรพบแพทย์เพื่อรับยาที่เหมาะสม

Q: กินยาแก้ปวดหัวบ่อยแค่ไหนถึงอันตราย?
A: กินเกิน 10–15 วันต่อเดือนติดต่อกันนานกว่า 3 เดือนเสี่ยงต่อ Medication Overuse Headache ทำให้ปวดหัวถี่ขึ้นและยาได้ผลน้อยลง ควรลดการใช้ยาและพบแพทย์

Q: ปวดหัวกินยาแล้วไม่หาย ทำยังไง?
A: ถ้ากินยาถูกขนาดแล้วไม่ดีขึ้นใน 2 ชั่วโมง ไม่ควรเพิ่มขนาดยาเอง ให้ลองพักในที่มืดเงียบและประคบเย็น ถ้าเป็นซ้ำบ่อยควรพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยประเภทการปวดหัว

Q: Triptans ซื้อเองได้ไหม?
A: ไม่ได้ในประเทศไทย Triptans ทุกชนิดเป็นยาที่ต้องให้แพทย์สั่ง ต้องพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยว่าเป็นไมเกรนก่อนและรับใบสั่งยา

Q: ปวดหัวกินยาแอสไพรินได้ไหม?
A: ได้ในผู้ใหญ่ที่ไม่มีปัญหากระเพาะหรือใช้ยาละลายลิ่มเลือด แต่ห้ามใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีเด็ดขาด เพราะเสี่ยงต่อกลุ่มอาการ Reye's Syndrome

Q: วิธีแก้ปวดหัวโดยไม่กินยามีอะไรบ้าง?
A: ประคบเย็นที่ขมับสำหรับไมเกรน ประคบอุ่นที่คอสำหรับ Tension headache นวดต้นคอเบาๆ ดื่มน้ำ 1–2 แก้ว และพักในที่มืดเงียบ วิธีเหล่านี้มีหลักฐานรองรับและช่วยได้จริงในหลายกรณี

References

ข้อมูลในบทความนี้อ้างอิงจากแหล่งทางการแพทย์ที่เชื่อถือได้ ได้แก่

องค์กรสุขภาพระดับสากล

• Mayo Clinic Staff. (2024). Headache remedies: What works? mayoclinic.org
• Cleveland Clinic. (2024). Headache Medications: What You Should Know. clevelandclinic.org
• American Migraine Foundation. (2023). Acute Treatment of Migraine. americanmigrainefoundation.org
• National Institute of Neurological Disorders and Stroke. (2024). Headache Information. ninds.nih.gov

หน่วยงานสาธารณสุขในประเทศไทย

• สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.). การใช้ยาแก้ปวดอย่างปลอดภัย. fda.moph.go.th