หายใจไม่อิ่มตอนกลางคืน อันตรายไหม? สัญญาณที่ต้องระวัง

สรุปสั้น ๆ

หายใจไม่อิ่มตอนกลางคืนเกิดจากอะไร? อธิบายสาเหตุจากหัวใจล้มเหลว กรดไหลย้อน และภาวะหยุดหายใจขณะหลับ พร้อมสัญญาณอันตรายที่ต้องระวัง

หายใจไม่อิ่มตอนกลางคืนเป็นอาการที่หลายคนมองข้าม เพราะคิดว่าเป็นแค่นอนท่าไม่ดีหรือฝันร้าย แต่ความจริงอาการนี้อาจเป็นสัญญาณของโรคที่อันตรายได้ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคประจำตัว การรู้จักรูปแบบอาการและสาเหตุที่ถูกต้องจึงสำคัญมาก

ทำไมถึงหายใจไม่อิ่มตอนกลางคืน?

ร่างกายในท่านอนราบทำงานต่างจากท่านั่งหรือยืน เมื่อนอนลง เลือดจากขาและส่วนล่างของร่างกายจะไหลกลับเข้าหัวใจและปอดมากขึ้น ในคนปกติหัวใจรับมือได้ดี แต่ในคนที่หัวใจหรือปอดมีปัญหา ปริมาณเลือดที่เพิ่มขึ้นนี้จะทำให้ปอดทำงานหนักจนรู้สึกหายใจไม่อิ่มเมื่อนอนลง

นอกจากนี้ตอนกลางคืนยังมีปัจจัยอื่นที่กระตุ้นได้ เช่น กรดในกระเพาะที่ไหลย้อนขึ้นมาได้ง่ายกว่าเมื่อนอนราบ และกล้ามเนื้อลำคอที่หย่อนตัวลงระหว่างหลับจนขัดขวางทางเดินหายใจ

สาเหตุหลักที่ทำให้หายใจไม่อิ่มตอนกลางคืน

ภาวะหัวใจล้มเหลว

นี่คือสาเหตุที่อันตรายที่สุดและต้องระวังมากที่สุด เมื่อหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่เพียงพอ ของเหลวจะสะสมในปอดเมื่อนอนราบ ทำให้หายใจไม่อิ่ม

มีอาการสำคัญ 2 รูปแบบที่บ่งชี้ถึงภาวะนี้โดยตรง

นอนราบแล้วหายใจไม่ออก — ผู้ป่วยต้องนอนหนุนหัวหลายหมอนหรือนอนในท่าครึ่งนั่งถึงจะหายใจได้สบาย ถ้านอนราบสนิทจะรู้สึกแน่นหน้าอกและหายใจไม่อิ่มทันที อาการนี้มักเป็นสัญญาณแรกที่บ่งชี้ว่าหัวใจเริ่มมีปัญหา

ตื่นกลางดึกเพราะหอบ — ผู้ป่วยจะหลับได้ปกติในช่วงแรก แต่ประมาณ 1-2 ชั่วโมงหลังหลับจะตื่นขึ้นมาเพราะหายใจไม่ออกอย่างเฉียบพลัน ต้องรีบลุกนั่งหรือลุกขึ้นยืนถึงจะดีขึ้น อาการนี้เกิดเพราะของเหลวในปอดสะสมมากขึ้นเรื่อยๆ ระหว่างที่นอนหลับ

อาการร่วมที่พบบ่อยในภาวะหัวใจล้มเหลว ได้แก่ ขาบวมโดยเฉพาะตอนเย็น เหนื่อยง่ายผิดปกติแม้ทำกิจกรรมเบาๆ น้ำหนักขึ้นเร็วผิดปกติในระยะสั้น และไอแห้งๆ โดยเฉพาะตอนนอนราบ

กรดไหลย้อนตอนกลางคืน

กรดในกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมาในหลอดอาหารได้ง่ายกว่าเมื่อนอนราบ เพราะแรงโน้มถ่วงไม่ช่วยดึงกรดลงแล้ว กรดที่ไหลขึ้นมาสูงพออาจเข้าสู่หลอดลมและกระตุ้นให้หายใจไม่อิ่ม ไอ และรู้สึกแสบร้อนกลางอกขณะนอนหลับ

รูปแบบอาการ: มักเกิดหลังกินอาหารมื้อใหญ่หรืออาหารมัน เผ็ด ก่อนนอน มีรสเปรี้ยวหรือขมในปาก คอแห้ง และไอเรื้อรังโดยเฉพาะตอนกลางคืน อาการมักดีขึ้นเมื่อนั่งตรงหรือดื่มน้ำ

กรดไหลย้อนตอนกลางคืนไม่อันตรายเท่าภาวะหัวใจล้มเหลว แต่ถ้าเป็นบ่อยและไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้หลอดอาหารอักเสบเรื้อรังและเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวได้

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

ภาวะนี้เกิดเมื่อกล้ามเนื้อลำคอหย่อนตัวระหว่างหลับจนขัดขวางทางเดินหายใจบางส่วนหรือทั้งหมด ทำให้หยุดหายใจชั่วขณะซ้ำๆ หลายสิบถึงหลายร้อยครั้งต่อคืน

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่รู้ตัวว่าตัวเองหยุดหายใจ แต่จะรู้สึกว่านอนแล้วไม่หลับสนิท ตื่นมาเหนื่อยและไม่สดชื่น ปวดหัวตอนเช้า และง่วงมากตอนกลางวัน คนใกล้ชิดมักสังเกตเห็นว่ามีการกรนเสียงดังและหยุดหายใจเป็นช่วงๆ

กลุ่มเสี่ยงหลักคือผู้ที่มีน้ำหนักเกิน ผู้ชาย ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีคอสั้นหรือขากรรไกรเล็ก ภาวะนี้ถ้าไม่ได้รับการรักษาจะเพิ่มความเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ และภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะในระยะยาว

แยกอันตราย vs ไม่อันตราย

อาการที่อันตราย ต้องพบแพทย์ทันที:

นอนราบแล้วหายใจไม่ออก ต้องนั่งถึงจะดีขึ้น
ตื่นกลางดึกเพราะหอบอย่างเฉียบพลัน
หายใจไม่อิ่มพร้อมขาบวม เหนื่อยง่ายผิดปกติ หรือน้ำหนักขึ้นเร็ว
หายใจไม่อิ่มพร้อมเจ็บหน้าอกหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ
หยุดหายใจขณะหลับที่คนอื่นสังเกตเห็นบ่อยๆ

อาการที่มักไม่อันตราย:

หายใจไม่อิ่มหลังกินอาหารมื้อหนักก่อนนอน แล้วดีขึ้นเองภายใน 30 นาที
รู้สึกอึดอัดเพราะนอนท่าไม่ดี แล้วดีขึ้นเมื่อเปลี่ยนท่า
หายใจไม่อิ่มเล็กน้อยที่เกิดตอนเครียดหรือวิตกกังวล แล้วหายไปเอง

กลุ่มเสี่ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

ผู้สูงอายุ — หัวใจและปอดเสื่อมสภาพตามอายุ ทำให้รับมือกับของเหลวส่วนเกินในปอดได้ยากขึ้น อาการหายใจไม่อิ่มตอนกลางคืนในผู้สูงอายุต้องตรวจหาสาเหตุจากหัวใจก่อนเสมอ

ผู้ที่มีโรคหัวใจอยู่แล้ว — ถ้าเคยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคหัวใจ อาการหายใจไม่อิ่มตอนกลางคืนอาจหมายความว่าโรคกำลังแย่ลง ควรพบแพทย์โดยเร็วอย่าปล่อยทิ้งไว้

ผู้ที่มีความดันโลหิตสูงหรือเบาหวาน — ทั้งสองโรคทำลายหัวใจและหลอดเลือดในระยะยาว เพิ่มความเสี่ยงภาวะหัวใจล้มเหลวที่ทำให้หายใจไม่อิ่มตอนกลางคืน

ผู้ที่มีน้ำหนักเกินมาก — เสี่ยงทั้งภาวะหยุดหายใจขณะหลับและภาวะหัวใจล้มเหลว ทำให้หายใจไม่อิ่มตอนกลางคืนได้จากหลายสาเหตุพร้อมกัน

สิ่งที่ควรสังเกตและบอกแพทย์

เมื่อพบแพทย์ การให้ข้อมูลที่ครบถ้วนจะช่วยให้วินิจฉัยได้เร็วขึ้น ควรสังเกตและจดไว้ว่า อาการเกิดกี่ครั้งต่อสัปดาห์ เกิดกี่ชั่วโมงหลังหลับ ต้องนอนหนุนหัวกี่หมอนถึงจะหายใจได้สบาย มีอาการอื่นร่วมด้วยมั้ย เช่น ขาบวม ไอ หรือเจ็บหน้าอก และมีคนบอกว่ากรนหรือหยุดหายใจขณะหลับมั้ย

สรุป

หายใจไม่อิ่มตอนกลางคืนไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะถ้าต้องนอนหนุนหัวสูงหรือตื่นกลางดึกเพราะหอบ เพราะอาจเป็นสัญญาณของภาวะหัวใจล้มเหลวที่ต้องการการรักษาเร่งด่วน สาเหตุอื่นเช่นกรดไหลย้อนและภาวะหยุดหายใจขณะหลับก็พบบ่อยและส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาวเช่นกัน ผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคหัวใจควรระวังเป็นพิเศษ และไม่ควรรอดูอาการนานเกินไปก่อนพบแพทย์

FAQ — คำถามที่พบบ่อย

Q: หายใจไม่อิ่มตอนกลางคืนเกิดจากอะไร?
A: สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือภาวะหัวใจล้มเหลว กรดไหลย้อน และภาวะหยุดหายใจขณะหลับ แต่ละอย่างมีรูปแบบอาการที่ต่างกัน

Q: นอนราบแล้วหายใจไม่ออกอันตรายมั้ย?
A: อันตราย อาการนี้เป็นสัญญาณสำคัญของภาวะหัวใจล้มเหลว ควรพบแพทย์โดยเร็วอย่าปล่อยทิ้งไว้

Q: ตื่นกลางดึกเพราะหายใจไม่ออกต้องทำอะไร?
A: ให้ลุกนั่งทันทีเพื่อให้หายใจได้ดีขึ้น ถ้าเกิดบ่อยหรือรุนแรงให้โทร 1669 หรือพบแพทย์โดยเร็ว

Q: ภาวะหยุดหายใจขณะหลับอันตรายมั้ย?
A: อันตรายในระยะยาว ถ้าไม่รักษาจะเพิ่มความเสี่ยงโรคความดันสูง โรคหัวใจ และหัวใจเต้นผิดจังหวะได้