หายใจไม่อิ่มตอนกลางคืนเป็นอาการที่หลายคนมองข้าม เพราะคิดว่าเป็นแค่นอนท่าไม่ดีหรือฝันร้าย แต่ความจริงอาการนี้อาจเป็นสัญญาณของโรคที่อันตรายได้ โดยเฉพาะในผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีโรคประจำตัว การรู้จักรูปแบบอาการและสาเหตุที่ถูกต้องจึงสำคัญมาก
อ่านเพิ่มเติม: หายใจไม่อิ่มทำไมถึงหายใจไม่อิ่มตอนกลางคืน?
ร่างกายในท่านอนราบทำงานต่างจากท่านั่งหรือยืน เมื่อนอนลง เลือดจากขาและส่วนล่างของร่างกายจะไหลกลับเข้าหัวใจและปอดมากขึ้น ในคนปกติหัวใจรับมือได้ดี แต่ในคนที่หัวใจหรือปอดมีปัญหา ปริมาณเลือดที่เพิ่มขึ้นนี้จะทำให้ปอดทำงานหนักจนรู้สึกหายใจไม่อิ่มเมื่อนอนลง
นอกจากนี้ตอนกลางคืนยังมีปัจจัยอื่นที่กระตุ้นได้ เช่น กรดในกระเพาะที่ไหลย้อนขึ้นมาได้ง่ายกว่าเมื่อนอนราบ และกล้ามเนื้อลำคอที่หย่อนตัวลงระหว่างหลับจนขัดขวางทางเดินหายใจ
สาเหตุหลักที่ทำให้หายใจไม่อิ่มตอนกลางคืน
ภาวะหัวใจล้มเหลว
นี่คือสาเหตุที่อันตรายที่สุดและต้องระวังมากที่สุด เมื่อหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่เพียงพอ ของเหลวจะสะสมในปอดเมื่อนอนราบ ทำให้หายใจไม่อิ่ม
มีอาการสำคัญ 2 รูปแบบที่บ่งชี้ถึงภาวะนี้โดยตรง
นอนราบแล้วหายใจไม่ออก — ผู้ป่วยต้องนอนหนุนหัวหลายหมอนหรือนอนในท่าครึ่งนั่งถึงจะหายใจได้สบาย ถ้านอนราบสนิทจะรู้สึกแน่นหน้าอกและหายใจไม่อิ่มทันที อาการนี้มักเป็นสัญญาณแรกที่บ่งชี้ว่าหัวใจเริ่มมีปัญหา
ตื่นกลางดึกเพราะหอบ — ผู้ป่วยจะหลับได้ปกติในช่วงแรก แต่ประมาณ 1-2 ชั่วโมงหลังหลับจะตื่นขึ้นมาเพราะหายใจไม่ออกอย่างเฉียบพลัน ต้องรีบลุกนั่งหรือลุกขึ้นยืนถึงจะดีขึ้น อาการนี้เกิดเพราะของเหลวในปอดสะสมมากขึ้นเรื่อยๆ ระหว่างที่นอนหลับ
อาการร่วมที่พบบ่อยในภาวะหัวใจล้มเหลว ได้แก่ ขาบวมโดยเฉพาะตอนเย็น เหนื่อยง่ายผิดปกติแม้ทำกิจกรรมเบาๆ น้ำหนักขึ้นเร็วผิดปกติในระยะสั้น และไอแห้งๆ โดยเฉพาะตอนนอนราบ
กรดไหลย้อนตอนกลางคืน
กรดในกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมาในหลอดอาหารได้ง่ายกว่าเมื่อนอนราบ เพราะแรงโน้มถ่วงไม่ช่วยดึงกรดลงแล้ว กรดที่ไหลขึ้นมาสูงพออาจเข้าสู่หลอดลมและกระตุ้นให้หายใจไม่อิ่ม ไอ และรู้สึกแสบร้อนกลางอกขณะนอนหลับ
รูปแบบอาการ: มักเกิดหลังกินอาหารมื้อใหญ่หรืออาหารมัน เผ็ด ก่อนนอน มีรสเปรี้ยวหรือขมในปาก คอแห้ง และไอเรื้อรังโดยเฉพาะตอนกลางคืน อาการมักดีขึ้นเมื่อนั่งตรงหรือดื่มน้ำ
กรดไหลย้อนตอนกลางคืนไม่อันตรายเท่าภาวะหัวใจล้มเหลว แต่ถ้าเป็นบ่อยและไม่ได้รับการรักษา อาจทำให้หลอดอาหารอักเสบเรื้อรังและเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวได้
ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
ภาวะนี้เกิดเมื่อกล้ามเนื้อลำคอหย่อนตัวระหว่างหลับจนขัดขวางทางเดินหายใจบางส่วนหรือทั้งหมด ทำให้หยุดหายใจชั่วขณะซ้ำๆ หลายสิบถึงหลายร้อยครั้งต่อคืน
ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่รู้ตัวว่าตัวเองหยุดหายใจ แต่จะรู้สึกว่านอนแล้วไม่หลับสนิท ตื่นมาเหนื่อยและไม่สดชื่น ปวดหัวตอนเช้า และง่วงมากตอนกลางวัน คนใกล้ชิดมักสังเกตเห็นว่ามีการกรนเสียงดังและหยุดหายใจเป็นช่วงๆ
กลุ่มเสี่ยงหลักคือผู้ที่มีน้ำหนักเกิน ผู้ชาย ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีคอสั้นหรือขากรรไกรเล็ก ภาวะนี้ถ้าไม่ได้รับการรักษาจะเพิ่มความเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ และภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะในระยะยาว
