ตากุ้งยิงคืออะไร สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงที่ควรรู้

ตากุ้งยิงคืออะไร? รู้จักสาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

ตากุ้งยิงคือปัญหาตาอักเสบที่หลายคนเคยเจออย่างน้อยครั้งหนึ่งในชีวิต แม้จะเป็นอาการที่มักหายเอง แต่ก็สามารถทำให้เกิดความเจ็บปวด แสบตา และระคายเคืองได้ บทความนี้จะอธิบาย ตากุ้งยิงคืออะไร, สาเหตุหลัก, ปัจจัยเสี่ยง และใครที่ควรระวังเป็นพิเศษ

ตากุ้งยิงคืออะไร

ตากุ้งยิง (Stye หรือ Hordeolum) เป็นการติดเชื้อเฉพาะจุดที่ต่อมไขมันบริเวณเปลือกตา ทำให้เกิด ตุ่มแดงบวม เจ็บเล็กน้อยถึงปานกลาง มักเกิดบริเวณขอบตาใกล้โคนขนตา หรือใต้เปลือกตา

ลักษณะของตากุ้งยิงมีดังนี้:

• ตุ่มแดง ขนาดเล็กถึงกลาง

• บวมขึ้นมาที่เปลือกตา

• รู้สึกเจ็บหรือกดแล้วเจ็บ

• บางครั้งมีหนองขาว ๆ อยู่ตรงกลาง

• น้ำตาไหล หรือระคายเคืองเล็กน้อย

โดยทั่วไป ตากุ้งยิงมักเกิด เพียงข้างเดียว และหายเองภายใน 1–2 สัปดาห์ หากรักษาอย่างถูกต้อง

สาเหตุหลักของตากุ้งยิง

ตากุ้งยิงเกิดจาก การติดเชื้อแบคทีเรียในต่อมไขมันของเปลือกตา โดยเฉพาะแบคทีเรียชนิด Staphylococcus aureus

สาเหตุหลักมีดังนี้:

1. การอุดตันของต่อมไขมัน

ต่อม Meibomian และต่อม Zeis เป็นต่อมที่ผลิตไขมันเพื่อเคลือบผิวตาและขนตา เมื่อไขมันถูกอุดตันหรือสะสมมากเกินไป จะทำให้แบคทีเรียเจริญเติบโตและเกิดการอักเสบ

2. การติดเชื้อแบคทีเรีย

แบคทีเรียจากผิวหนังบริเวณเปลือกตา หรือมือที่ไม่สะอาดสามารถเข้าสู่ต่อมไขมันและทำให้เกิดตากุ้งยิง

3. การอักเสบจากการระคายเคือง

การขยี้ตาบ่อย ๆ การใส่คอนแทคเลนส์ที่ไม่สะอาด หรือสารเคมีระคายเคือง สามารถทำให้เกิดการอักเสบและนำไปสู่การติดเชื้อ

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดตากุ้งยิง

ตากุ้งยิงสามารถเกิดได้กับทุกคน แต่บางกลุ่มมี ความเสี่ยงสูงกว่า

1. คนใส่คอนแทคเลนส์

การใส่คอนแทคเลนส์ทั้งแบบรายวันหรือรายเดือน หากไม่ล้างมือก่อนสวมใส่หรือทำความสะอาดเลนส์ไม่ดี จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ

2. ตาอ่อนล้าและนอนน้อย

การพักผ่อนไม่เพียงพอทำให้ภูมิคุ้มกันผิวตาลดลง ส่งผลให้แบคทีเรียเติบโตง่ายขึ้น

3. การใช้เครื่องสำอางรอบดวงตา

การล้างเครื่องสำอางไม่สะอาด โดยเฉพาะอายไลเนอร์ มาสคาร่า หรือครีมรอบดวงตา สามารถอุดตันต่อมไขมันและกระตุ้นตากุ้งยิง

4. ผู้ที่มีปัญหาผิวหนังบางชนิด

ผู้ที่เป็น สิว, ผิวมัน หรือโรคผิวหนังอักเสบ มีแนวโน้มเกิดตากุ้งยิงบ่อยกว่าคนปกติ

5. ภูมิคุ้มกันต่ำ

ผู้ป่วยเบาหวาน, โรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือผู้ที่รับประทานยากดภูมิคุ้มกัน มีโอกาสติดเชื้อมากกว่า

ใครเสี่ยงมากที่สุด

• เด็กและวัยรุ่นที่ชอบขยี้ตาบ่อย ๆ

• ผู้หญิงที่ใช้เครื่องสำอางรอบดวงตา

• ผู้ใหญ่ที่ใส่คอนแทคเลนส์และไม่ล้างมือก่อนใส่

• คนที่มีโรคเรื้อรังหรือภูมิคุ้มกันต่ำ

การรู้จักกลุ่มเสี่ยงจะช่วยให้ ป้องกันและลดโอกาสเกิดตากุ้งยิงซ้ำ

สรุป

ตากุ้งยิงคือ การติดเชื้อและอักเสบของต่อมไขมันบริเวณเปลือกตา ที่ทำให้เกิดตุ่มแดง บวม และเจ็บ
สาเหตุหลักคือ แบคทีเรียและการอุดตันของต่อมไขมัน
ปัจจัยเสี่ยงได้แก่ การใส่คอนแทคเลนส์, ตาอ่อนล้า, การใช้เครื่องสำอาง, โรคผิวหนัง และภูมิคุ้มกันต่ำ
ใครที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยงควรระมัดระวังและสังเกตอาการ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ

FAQ – คำถามที่พบบ่อย

Q1: ตากุ้งยิงติดต่อหรือไม่?
A: ไม่ติดต่อทางตรง แต่สามารถติดเชื้อแบคทีเรียจากมือสกปรกไปยังตาอีกข้างได้

Q2: ตากุ้งยิงต้องไปหาหมอทุกครั้งไหม?
A: ส่วนใหญ่หายเองภายใน 1–2 สัปดาห์ แต่ถ้าเจ็บมาก บวมขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีหนองมากควรไปพบจักษุแพทย์

Q3: การประคบร้อนช่วยได้ไหม?
A: ช่วยได้มาก เพราะจะกระตุ้นการไหลเวียนเลือดและช่วยให้หนองระบายออกง่ายขึ้น

Q4: ผิวหนังหรือสุขภาพตาแบบไหนเสี่ยงเกิดตากุ้งยิงบ่อย?
A: คนที่เป็นสิว ผิวมัน ผู้ใส่คอนแทคเลนส์ หรือภูมิคุ้มกันต่ำ

Q5: สามารถใช้ยาปฏิชีวนะทาตาได้หรือไม่?
A: ควรปรึกษาแพทย์ก่อน ไม่ควรใช้เองเพราะอาจเกิดการดื้อยา

References / แหล่งข้อมูล

• American Academy of Ophthalmology – Stye (Hordeolum)

• Mayo Clinic – Stye

• National Health Service (NHS) – Stye treatment

• MedlinePlus – Hordeolum