ตากุ้งยิงรักษายังไง? วิธีดูแลที่บ้านและเมื่อไหร่พบแพทย์

เพิ่งสังเกตว่าเปลือกตาบวมแดงและเริ่มเจ็บ? ตากุ้งยิงรักษาได้เองที่บ้านในหลายกรณี และวิธีที่ถูกต้องจะช่วยให้หายเร็วขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ บทความนี้รวบรวมทุกอย่างที่ต้องทำตั้งแต่วันแรกที่มีอาการ ไปจนถึงสัญญาณที่บอกว่าถึงเวลาต้องพบแพทย์

วิธีดูแลตากุ้งยิงเองที่บ้าน

ประคบอุ่น — วิธีที่ได้ผลที่สุด

การประคบอุ่นเป็นการรักษาหลักที่จักษุแพทย์ทั่วโลกแนะนำ ความร้อนช่วยเพิ่มการไหลเวียนเลือด ทำให้ไขมันในต่อมอ่อนตัว และเร่งให้หนองระบายออกตามธรรมชาติเร็วขึ้น

วิธีประคบที่ถูกต้อง:

• ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำอุ่น (ไม่ร้อนจนเกินไป) หรือถุงชาอุ่นที่บีบน้ำออกแล้ว
• ประคบบริเวณเปลือกตาที่มีอาการนาน 10–15 นาที
• ทำซ้ำ 3–4 ครั้งต่อวัน สม่ำเสมอทุกวัน
• ชุบน้ำอุ่นซ้ำระหว่างประคบเพื่อรักษาความร้อนให้คงที่

ส่วนใหญ่เห็นผลภายใน 3–5 วัน หนองจะระบายออกเองหลังจากนั้น

ทำความสะอาดเปลือกตาอย่างถูกวิธี

การรักษาความสะอาดบริเวณเปลือกตาช่วยลดแบคทีเรียสะสมและป้องกันการติดเชื้อลุกลาม

วิธีทำ:

• ล้างมือให้สะอาดก่อนทุกครั้ง
• ใช้สำลีก้านชุบน้ำเกลือสะอาดหรือน้ำยาทำความสะอาดเปลือกตาเฉพาะทาง (Eyelid scrub)
• เช็ดเบาๆ ตามขอบเปลือกตาจากหัวตาออกไปหางตา
• ทำ 1–2 ครั้งต่อวัน หลังประคบอุ่น

ห้ามบีบหรือแกะเด็ดขาด

นี่คือสิ่งที่ห้ามทำมากที่สุด แม้จะดูเหมือนว่าการบีบหนองออกจะทำให้หายเร็วขึ้น แต่ผลจริงๆ คือตรงกันข้าม:

• แบคทีเรียกระจายเข้าสู่เนื้อเยื่อรอบข้าง
• เพิ่มความเสี่ยงการติดเชื้อลุกลามเข้าเบ้าตา
• อาจทำให้เกิดแผลเป็นที่เปลือกตา
• ทำให้ระยะเวลาการหายนานขึ้น ไม่สั้นลง

ยาที่ใช้รักษาตากุ้งยิง

ยาหยอดตาและขี้ผึ้งปฏิชีวนะ

สำหรับตากุ้งยิงที่มีการติดเชื้อ แพทย์อาจสั่งยาปฏิชีวนะชนิดทาหรือหยอดตา เช่น:

• Tobramycin eye drops — หยอดตา 1–2 หยดต่อครั้ง วันละ 4 ครั้ง
• Erythromycin ophthalmic ointment — ทาที่ขอบเปลือกตาก่อนนอน

ยาเหล่านี้ต้องได้รับการสั่งจากแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ควรซื้อมาใช้เองโดยไม่ได้รับการวินิจฉัยก่อน

ยาแก้ปวดทั่วไป

Paracetamol หรือ Ibuprofen ช่วยบรรเทาอาการเจ็บปวดระหว่างที่รอหายได้ กินตามขนาดที่แนะนำบนฉลาก

ระยะเวลาหายปกติ

การรู้ว่าตากุ้งยิงควรหายในกี่วันช่วยให้ประเมินได้ว่าการรักษาได้ผลหรือไม่

ถ้าอาการไม่ผ่านระยะ "แตก" ภายใน 7 วัน หรือเจ็บปวดมากขึ้นแทนที่จะน้อยลง ควรพบแพทย์

เมื่อไหร่ต้องพบแพทย์?

พบแพทย์ภายใน 1–2 วันถ้ามีอาการเหล่านี้

• บวมแดงลุกลามออกนอกเปลือกตาไปที่แก้มหรือรอบเบ้าตา
• ตามัวหรือมองเห็นไม่ชัดลงอย่างชัดเจน
• มีไข้สูงร่วมกับตาบวม
• ลูกตาเคลื่อนไหวลำบากหรือเจ็บเมื่อขยับตา

อาการเหล่านี้อาจบ่งชี้ถึง Orbital cellulitis ซึ่งต้องรักษาในโรงพยาบาลด้วยยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำ ให้รีบโทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที

พบแพทย์ภายใน 1 สัปดาห์ถ้า

• อาการไม่ดีขึ้นหลังประคบอุ่นสม่ำเสมอนาน 7 วัน
• ตุ่มมีขนาดใหญ่ขึ้นแทนที่จะเล็กลง
• เจ็บปวดมากจนรบกวนการใช้ชีวิต

พบแพทย์เพื่อวางแผนระยะยาวถ้า

• เป็นตากุ้งยิงซ้ำมากกว่า 3 ครั้งต่อปี
• ก้อนที่เปลือกตาไม่หายภายใน 4–6 สัปดาห์ (อาจเป็น Chalazion)

การรักษาโดยแพทย์

ยาปฏิชีวนะ

แพทย์จะสั่งยาปฏิชีวนะทาหรือหยอดตาเมื่อมีการติดเชื้อชัดเจน และอาจสั่งยาปฏิชีวนะรับประทานเมื่อการติดเชื้อลุกลามออกนอกตุ่ม ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะโดยไม่จำเป็นเพราะอาจทำให้เชื้อดื้อยา

การผ่าระบาย (Incision and Drainage)

สำหรับ Hordeolum ที่มีหนองมากและไม่แตกเอง หรือ Chalazion ที่ไม่หายหลัง 4–6 สัปดาห์ แพทย์จะทำการผ่าระบายโดย:

• ฉีดยาชาเฉพาะที่บริเวณเปลือกตา
• กรีดเพื่อระบายหนองหรือก้อนไขมันออก
• ใช้เวลาไม่เกิน 15–20 นาที
• กลับบ้านได้ทันที ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล

การป้องกันไม่ให้ตากุ้งยิงเกิดซ้ำ

การสร้าง hygiene routine ที่ดีเป็นวิธีป้องกันที่ได้ผลที่สุด

ทุกวัน:

• ล้างเครื่องสำอางออกให้สะอาดก่อนนอนทุกคืน
• ล้างมือก่อนสัมผัสตาเสมอ
• ถอดคอนแทคเลนส์ก่อนนอนทุกครั้ง

สัปดาห์ละครั้ง:

• ทำความสะอาดเปลือกตาด้วย Eyelid scrub
• เช็ดขอบเปลือกตาเบาๆ เพื่อลดตะกอนสะสม

ทุก 3–6 เดือน:

• เปลี่ยนแปรงและเครื่องสำอางตาใหม่
• ตรวจสอบวันหมดอายุของน้ำยาแช่คอนแทคเลนส์

สำหรับคนที่เป็นตากุ้งยิงซ้ำบ่อยและมี Blepharitis ร่วมด้วย การรักษา Blepharitis ให้หายขาดคือกุญแจสำคัญในการตัดวงจรการเป็นซ้ำ ควรพบจักษุแพทย์เพื่อรับแผนการรักษาที่ต่อเนื่อง

การตากุ้งยิงรักษาได้เองที่บ้านในหลายกรณี แต่ความสม่ำเสมอในการประคบอุ่นและรักษาความสะอาดคือหัวใจของการหายเร็ว ถ้าทำถูกวิธีแล้วอาการยังไม่ดีขึ้นใน 1 สัปดาห์ การพบแพทย์คือขั้นตอนถัดไปที่จำเป็น

FAQ — คำถามที่พบบ่อย

Q: ตากุ้งยิงรักษาเองได้ไหม?
A: ได้ในหลายกรณี ประคบอุ่นวันละ 3–4 ครั้ง ครั้งละ 10–15 นาที มักทำให้หายเองใน 1–2 สัปดาห์ ถ้าไม่ดีขึ้นใน 7 วันควรพบแพทย์

Q: ตากุ้งยิงประคบร้อนหรือประคบเย็น?
A: ประคบอุ่นเท่านั้น ไม่ใช่ประคบเย็น ความร้อนช่วยให้ไขมันในต่อมอ่อนตัวและหนองระบายออกได้ง่ายขึ้น การประคบเย็นไม่มีประสิทธิภาพและอาจทำให้หายช้าลง

Q: ตากุ้งยิงบีบได้ไหม?
A: ห้ามบีบเด็ดขาด การบีบทำให้แบคทีเรียกระจายเข้าเนื้อเยื่อรอบข้าง เสี่ยงการติดเชื้อลุกลามและอาจทำให้เกิดแผลเป็น ให้ประคบอุ่นและรอให้หนองระบายออกเองตามธรรมชาติ

Q: ตากุ้งยิงใช้ยาอะไร?
A: ยาหยอดตาหรือขี้ผึ้งปฏิชีวนะ เช่น Tobramycin หรือ Erythromycin ใช้เมื่อมีการติดเชื้อชัดเจน โดยต้องได้รับการสั่งจากแพทย์ ส่วนอาการเจ็บปวดบรรเทาได้ด้วย Paracetamol ทั่วไป

Q: ตากุ้งยิงหายในกี่วัน?
A: โดยทั่วไป 7–14 วัน หนองมักระบายออกเองในวันที่ 5–7 และอาการดีขึ้นอย่างรวดเร็วหลังจากนั้น ถ้าไม่หายใน 1 สัปดาห์ควรพบแพทย์เพื่อพิจารณาการผ่าระบาย

Q: ตากุ้งยิงต้องผ่าไหม?
A: ไม่จำเป็นเสมอไป ส่วนใหญ่หายเองด้วยการประคบอุ่น แพทย์จะพิจารณาผ่าระบายเฉพาะเมื่อหนองมากและไม่แตกเอง หรือเป็น Chalazion ที่ไม่หายหลัง 4–6 สัปดาห์

References

ข้อมูลในบทความนี้อ้างอิงจากแหล่งทางการแพทย์ที่เชื่อถือได้ ได้แก่

องค์กรสุขภาพระดับสากล

• American Academy of Ophthalmology. (2024). Stye Treatment and Prevention. aao.org
• Mayo Clinic Staff. (2024). Sty — Diagnosis and Treatment. mayoclinic.org
• Cleveland Clinic. (2024). Stye: How to Treat It at Home. clevelandclinic.org
• National Eye Institute. (2023). How to Treat a Stye. nei.nih.gov

หน่วยงานสาธารณสุขในประเทศไทย

• กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดูแลโรคตาเบื้องต้น. dms.go.th