อาการน้ำท่วมปอด มีอะไรบ้าง? สัญญาณอันตรายที่ต้องรู้

อาการน้ำท่วมปอด มีอะไรบ้าง? สัญญาณเตือนที่ต้องรีบพบแพทย์

อาการน้ำท่วมปอดเป็นสัญญาณสำคัญของภาวะ Pulmonary Edema ซึ่งเกิดจากการมีของเหลวสะสมในถุงลมปอด ทำให้การแลกเปลี่ยนออกซิเจนระหว่างปอดกับเลือดลดลง เมื่อออกซิเจนเข้าสู่กระแสเลือดได้น้อย ร่างกายจะตอบสนองด้วยอาการเหนื่อย หายใจลำบาก และอาจรุนแรงจนเป็นอันตรายถึงชีวิต

น้ำท่วมปอดสามารถเกิดได้ทั้งแบบเฉียบพลันและแบบเรื้อรัง โดยลักษณะอาการและความรุนแรงจะแตกต่างกันตามสาเหตุและระยะของโรค

อาการน้ำท่วมปอดแบบเฉียบพลัน

น้ำท่วมปอดแบบเฉียบพลันมักเกิดขึ้นรวดเร็วภายในไม่กี่นาทีหรือชั่วโมง และถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์

1. หายใจลำบากอย่างรุนแรง

ผู้ป่วยจะรู้สึกหายใจไม่เต็มปอด ต้องใช้แรงมากขึ้นในการหายใจ และมักหายใจเร็วผิดปกติ อาจรู้สึกเหมือนขาดอากาศหายใจ

2. เหนื่อยเฉียบพลัน

แม้ไม่ได้ออกแรงก็รู้สึกเหนื่อยมาก อ่อนแรง และต้องหยุดกิจกรรมทันที

3. ไอมีเสมหะเป็นฟองสีขาวหรือชมพู

เสมหะลักษณะเป็นฟอง บางครั้งมีเลือดปน เป็นลักษณะเฉพาะที่พบในน้ำท่วมปอดเฉียบพลัน

4. หายใจลำบากเมื่อนอนราบ

ผู้ป่วยมักต้องลุกขึ้นนั่งหรือหนุนหมอนหลายใบเพื่อช่วยให้หายใจสะดวกขึ้น

5. แน่นหน้าอกหรือใจสั่น

ในกรณีที่สาเหตุมาจากหัวใจ อาจมีอาการเจ็บหน้าอก หัวใจเต้นเร็ว หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะร่วมด้วย

อาการน้ำท่วมปอดแบบเรื้อรัง

ในผู้ป่วยบางราย โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคหัวใจเรื้อรัง อาการอาจค่อย ๆ เกิดและเป็นมากขึ้นตามเวลา

1. เหนื่อยง่ายกว่าปกติ

กิจกรรมที่เคยทำได้ เช่น เดินเร็วหรือขึ้นบันได อาจทำให้เหนื่อยผิดปกติ

2. หายใจลำบากเวลาออกแรง

อาการจะชัดเจนเมื่อออกกำลังกายหรือใช้แรง และดีขึ้นเมื่อพัก

3. บวมที่ขา เท้า หรือข้อเท้า

เกิดจากการคั่งของของเหลวในร่างกาย มักพบร่วมกับภาวะหัวใจล้มเหลว

4. น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นรวดเร็ว

น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นในระยะสั้นอาจเกิดจากการสะสมของของเหลว ไม่ใช่ไขมัน

5. ตื่นกลางดึกเพราะหายใจไม่ออก

บางรายจะตื่นขึ้นมากลางดึกด้วยอาการหอบ ต้องลุกขึ้นนั่งจึงจะดีขึ้น

อาการน้ำท่วมปอดจากความสูง

ผู้ที่เดินทางไปยังพื้นที่สูงมากอาจมีอาการดังนี้

• หายใจลำบากแม้ขณะพัก

• ไอแห้งในระยะแรก

• อ่อนเพลียผิดปกติ

• หัวใจเต้นเร็ว

• เวียนศีรษะ

หากปล่อยไว้ อาการอาจรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว

อาการน้ำท่วมปอดในผู้สูงอายุ

ผู้สูงอายุอาจมีอาการไม่ชัดเจน เช่น

• สับสนหรือมึนงง

• อ่อนเพลียมากผิดปกติ

• เบื่ออาหาร

• หายใจเร็วโดยไม่มีอาการเจ็บหน้าอกเด่นชัด

ดังนั้นหากผู้สูงอายุมีอาการเหนื่อยผิดปกติ ควรพิจารณาความเสี่ยงของน้ำท่วมปอดร่วมด้วย

สัญญาณอันตรายที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที

ควรรีบไปโรงพยาบาลหรือเรียกรถพยาบาล หากมีอาการต่อไปนี้

• หายใจไม่ออกเฉียบพลัน

• ไอเป็นฟองสีชมพูจำนวนมาก

• ผิวซีดหรือเขียวคล้ำ

• สับสนหรือหมดสติ

• เจ็บหน้าอกรุนแรง

• ความดันโลหิตลดลงหรือชีพจรอ่อนแรง

อาการเหล่านี้บ่งบอกถึงภาวะออกซิเจนในเลือดต่ำอย่างรุนแรง ซึ่งอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

อาการน้ำท่วมปอดแตกต่างจากโรคปอดอื่นอย่างไร

แม้อาการบางอย่างจะคล้ายโรคหอบหืดหรือปอดอักเสบ แต่น้ำท่วมปอดมักมีลักษณะเฉพาะคือ

• ไอมีเสมหะเป็นฟอง

• หายใจลำบากเมื่อนอนราบ

• มีประวัติโรคหัวใจร่วมด้วย

• น้ำหนักเพิ่มเร็วจากการคั่งของน้ำ

การวินิจฉัยต้องอาศัยการตรวจร่างกาย เอกซเรย์ปอด และการประเมินหัวใจร่วมด้วย

ใครบ้างที่ควรระวังอาการน้ำท่วมปอด

กลุ่มเสี่ยงได้แก่

• ผู้ป่วยหัวใจล้มเหลว

• ผู้มีโรคหลอดเลือดหัวใจ

• ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง

• ผู้ที่ได้รับสารน้ำทางหลอดเลือดจำนวนมาก

• ผู้ที่เดินทางขึ้นพื้นที่สูง

• ผู้ที่มีการติดเชื้อรุนแรง

หากอยู่ในกลุ่มเสี่ยง ควรสังเกตอาการเหนื่อย หอบ หรือไอผิดปกติอย่างใกล้ชิด

สรุป

อาการน้ำท่วมปอดมีตั้งแต่หายใจลำบาก เหนื่อยง่าย ไอมีฟองสีขาวหรือชมพู ไปจนถึงภาวะฉุกเฉินที่หายใจไม่ออกเฉียบพลัน อาการอาจเกิดแบบรวดเร็วหรือค่อยเป็นค่อยไป ขึ้นอยู่กับสาเหตุและโรคประจำตัว

การรู้จักสัญญาณเตือนตั้งแต่ระยะแรก โดยเฉพาะในผู้ป่วยหัวใจหรือไต จะช่วยให้เข้ารับการรักษาได้เร็ว ลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนรุนแรง

FAQ – คำถามที่พบบ่อย

Q1: อาการน้ำท่วมปอดเริ่มต้นเป็นอย่างไร?
A: ระยะแรกมักเริ่มจากเหนื่อยง่ายกว่าปกติ หายใจไม่เต็มปอด หรือหอบเมื่อออกแรงเล็กน้อย บางรายอาจเริ่มจากไอแห้งและแน่นหน้าอก โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคหัวใจอยู่ก่อน

Q2: ไอมีฟองสีชมพูเกี่ยวข้องกับน้ำท่วมปอดหรือไม่?
A: ใช่ ไอมีเสมหะเป็นฟองสีขาวหรือชมพูถือเป็นอาการสำคัญของน้ำท่วมปอด โดยเฉพาะในกรณีเฉียบพลัน ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที

Q3: น้ำท่วมปอดทุกคนต้องหายใจลำบากหรือไม่?
A: ส่วนใหญ่จะมีอาการหายใจลำบาก แต่ความรุนแรงแตกต่างกัน ในระยะเรื้อรังอาจเป็นเพียงเหนื่อยง่ายเวลาออกแรง และจะชัดเจนขึ้นเมื่อนอนราบ

Q4: อาการน้ำท่วมปอดต่างจากหอบหืดอย่างไร?
A: หอบหืดมักมีเสียงหวีดขณะหายใจ และสัมพันธ์กับการแพ้หรือสิ่งกระตุ้นเฉพาะ ขณะที่น้ำท่วมปอดมักมีอาการไอมีฟอง หายใจลำบากเมื่อนอนราบ และพบร่วมกับโรคหัวใจหรือภาวะน้ำเกิน

Q5: ผู้สูงอายุมีอาการน้ำท่วมปอดเหมือนวัยอื่นหรือไม่?
A: ผู้สูงอายุอาจไม่มีอาการชัดเจน เช่น ไม่ไอหรือไม่เจ็บหน้าอก แต่อาจแสดงอาการสับสน เหนื่อยมากผิดปกติ หรือหายใจเร็วแทน จึงควรระวังเป็นพิเศษ

Q6: เมื่อใดควรรีบไปโรงพยาบาล?
A: หากมีอาการหายใจไม่ออกเฉียบพลัน ไอเป็นฟองสีชมพูจำนวนมาก เจ็บหน้าอกรุนแรง ผิวซีดหรือเขียวคล้ำ หรือมีอาการสับสน ควรไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นภาวะฉุกเฉิน

References / แหล่งข้อมูล

• American Lung Association

• Mayo Clinic

• National Heart, Lung, and Blood Institute

• Johns Hopkins Medicine