เมื่อเกิดอาการกรดไหลย้อนอย่างกระทันหัน การรู้ว่าควรทำอย่างไรทันทีจะช่วยบรรเทุอาการและป้องกันไม่ให้อาการแย่ลงได้ การปฐมพยาบาลเบื้องต้นที่ถูกต้องอาจทำให้อาการดีขึ้นได้อย่างรวดเร็ว โดยไม่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที
สิ่งที่ควรทำทันทีเมื่อมีอาการกรดไหลย้อน
เมื่อรู้สึกแสบร้อนกลางอก มีรสเปรี้ยวในปาก หรือรู้สึกว่ามีกรดไหลย้อนขึ้นมา ควรปฏิบัติตามขั้นตอนเหล่านี้ทันที
อ่านเพิ่มเติม: กรดไหลย้อนหยุดทำกิจกรรมที่กำลังทำอยู่
หากกำลังกินอาหาร ออกกำลังกาย หรือทำกิจกรรมใดๆ ควรหยุดทันที การบังคับทำกิจกรรมต่อไปอาจทำให้อาการแย่ลงเพราะเพิ่มแรงดันในช่องท้องและกระเพาะอาหาร ให้ร่างกายได้พักสักครู่เพื่อให้อาการสงบลง
ปรับท่าทางให้เหมาะสม
การปรับท่าทางเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดและได้ผลเร็วที่สุดในการบรรเทุอาการกรดไหลย้อน
ยืนขึ้นหรือนั่งตัวตรง ท่านี้เป็นท่าที่ดีที่สุดเมื่อมีอาการกรดไหลย้อน แรงโน้มถ่วงจะช่วยดึงกรดลงไปอยู่ในกระเพาะอาหาร ลดโอกาสที่กรดจะไหลย้อนขึ้นมาในหลอดอาหาร ควรนั่งหรือยืนให้หลังตรง ไม่ควรโค้งตัวหรือก้มหน้าลง
หลีกเลี่ยงการโน้มตัว การโน้มตัวไปข้างหน้า ก้มหน้า หรือนั่งงอตัว จะเพิ่มแรงกดทับบริเวณท้องและกระเพาะอาหาร ทำให้กรดไหลย้อนขึ้นมาได้ง่ายขึ้น ถ้าต้องหยิบของหรือทำกิจกรรมที่ต้องก้มตัว ควรย่อเข่าลงแทนการโน้มตัว
เดินเบาๆ การเดินเบาๆ อาจช่วยให้อาการดีขึ้น เพราะช่วยให้กระเพาะอาหารเคลื่อนตัวและย่อยอาหารได้ดีขึ้น แต่ไม่ควรเดินเร็วหรือออกกำลังกายหนัก เพราะจะทำให้อาการแย่ลง
ดื่มน้ำเปล่าเล็กน้อย
การดื่มน้ำเปล่าอุ่นๆ หรือน้ำอุณหภูมิปกติเล็กน้อย ประมาณครึ่งแก้ว จะช่วยชะล้างกรดที่ไหลย้อนขึ้นมาในหลอดอาหารกลับลงสู่กระเพาะอาหาร และเจือจางกรดในกระเพาะให้เบาลง ควรจิบน้ำทีละนิดๆ ไม่ควรดื่มมากเกินไปเพราะจะทำให้กระเพาะพองและอาจทำให้อาการแย่ลง
หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำที่เย็นจัดหรือร้อนจัด เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เครื่องดื่มอัดลม น้ำผลไม้รสเปรี้ยว หรือแอลกอฮอล์ เพราะจะกระตุ้นให้อาการแย่ลงได้
คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น
ถ้ามีเข็มขัด เนคไท หรือเสื้อผ้าที่รัดแน่นบริเวณท้องหรือหน้าอก ควรคลายหรือถอดออก เพราะการรัดแน่นจะเพิ่มแรงกดทับกระเพาะอาหารและทำให้กรดไหลย้อนขึ้นมาได้ง่ายขึ้น
ใช้ยาแก้เฉพาะหน้า
หากมียาลดกรด (Antacids) ที่ซื้อได้ทั่วไปอยู่ สามารถรับประทานได้ตามขั้นตอนในฉลาก ยาลดกรดจะช่วยทำให้กรดในกระเพาะเป็นกลางและบรรเทุอาการแสบร้อนได้เร็ว โดยทั่วไปจะเห็นผลภายใน 5-10 นาที
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรพึ่งพายาลดกรดเป็นประจำ ถ้ามีอาการบ่อยครั้ง ควรพบแพทย์เพื่อรับการรักษาที่เหมาะสม
อ่านเพิ่มเติม: การรักษาที่เหมาะสมหายใจช้าๆ ลึกๆ
ความตื่นตระหนกหรือความวิตกกังวลอาจทำให้อาการกรดไหลย้อนแย่ลง การหายใจช้าๆ ลึกๆ จะช่วยให้ใจเย็นลง ลดความเครียด และอาจช่วยบรรเทุอาการได้ ควรหายใจเข้าทางจมูกนับ 1-2-3-4 แล้วค่อยๆ ผ่อนลมหายใจออกทางปากนับ 1-2-3-4-5-6
สิ่งที่ห้ามทำเมื่อมีอาการกรดไหลย้อน
การตอบสนองที่ผิดพลาดอาจทำให้อาการแย่ลงหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนได้
อย่านอนราบ
การนอนราบทันทีเมื่อมีอาการกรดไหลย้อนเป็นสิ่งที่ไม่ควรทำ เพราะเมื่อนอนราบ แรงโน้มถ่วงจะไม่ช่วยกันกรดไว้ในกระเพาะ กรดจะไหลย้อนขึ้นมาได้ง่ายมากและอาจทำให้อาการรุนแรงขึ้น ถ้าจำเป็นต้องนอนพัก ควรนอนศีรษะสูงอย่างน้อย 15-20 เซนติเมตร โดยใช้หมอนหนุนหรือยกหัวเตียง
อย่ากินหรือดื่มอะไรทันที
เมื่อมีอาการกรดไหลย้อน ไม่ควรกินอาหารหรือดื่มเครื่องดื่มใดๆ ทันที ยกเว้นน้ำเปล่าเล็กน้อย การเติมอาหารหรือเครื่องดื่มลงไปในกระเพาะที่กำลังมีกรดไหลย้อนจะทำให้กระเพาะพองมากขึ้น เพิ่มแรงดัน และทำให้กรดไหลย้อนมากขึ้น
โดยเฉพาะควรหลีกเลี่ยง นม (แม้จะรู้สึกว่าช่วยบรรเทุได้ชั่วคราว แต่จริงๆ แล้วไขมันและโปรตีนในนมจะกระตุ้นการหลั่งกรดมากขึ้น) อาหารที่เป็นกรด เครื่องดื่มอัดลม กาแฟ และแอลกอฮอล์
อย่าออกแรงหรือออกกำลังกาย
การออกแรงหรือออกกำลังกายเมื่อมีอาการจะเพิ่มแรงกดทับในช่องท้อง ทำให้กรดไหลย้อนมากขึ้น ควรพักและหลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมหนักจนกว่าอาการจะดีขึ้น
อย่าสูบบุหรี่
การสูบบุหรี่เมื่อมีอาการกรดไหลย้อนจะทำให้อาการแย่ลงอย่างมาก นิโคตินทำให้กล้ามเนื้อ LES อ่อนแรงลง กระตุ้นการหลั่งกรด และทำให้เยื่อบุหลอดอาหารระคายเคืองมากขึ้น
อย่าใส่เสื้อผ้ารัดแน่น
อย่าพยายามรัดหน้าอกหรือท้องด้วยผ้าหรือเครื่องนุ่งห่มที่แน่น เพราะจะเพิ่มแรงกดทับและทำให้อาการแย่ลง
