ผมร่วงในผู้หญิง ต่างจากผู้ชายยังไง?

ผมร่วงในผู้หญิงกับผู้ชายดูเผินๆ เหมือนเป็นปัญหาเดียวกัน แต่จริงๆ แล้วมีความแตกต่างทั้งตำแหน่งที่ร่วง ฮอร์โมนที่เกี่ยวข้อง และวิธีรักษาที่ใช้ได้ผล บทความนี้จะพาไปดูว่าผมร่วงในผู้หญิงต่างจากผู้ชายตรงไหนบ้าง ตั้งแต่รูปแบบการร่วง สาเหตุเฉพาะอย่าง PCOS หรือวัยหมดประจำเดือน ไปจนถึงการรักษาที่เหมาะกับแต่ละเพศ พร้อมบอกว่าเมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

Female Pattern Hair Loss vs Male Pattern Hair Loss

ผมร่วงในผู้หญิงและผู้ชายที่พบบ่อยที่สุดเป็นภาวะเดียวกันในทางการแพทย์ เรียกว่า androgenetic alopecia (ผมร่วงจากกรรมพันธุ์และฮอร์โมน) แต่แสดงออกต่างกันมากจนต้องแยกชื่อเรียก ข้อมูลจาก Mayo Clinic ระบุว่าผู้หญิงราว 55% เผชิญผมร่วงบางระดับก่อนอายุ 70 ปี

• ในผู้ชายเรียกว่า Male Pattern Hair Loss (MPHL) ส่วนในผู้หญิงเรียกว่า Female Pattern Hair Loss (FPHL) ปัจจุบันวงการแพทย์แนะนำให้เรียก FPHL แทนคำว่า androgenetic alopecia เพื่อไม่ให้เข้าใจผิดว่าเกิดจากฮอร์โมนเพศชายเสมอไป
• FPHL เป็นสาเหตุผมร่วงที่พบบ่อยที่สุดในผู้หญิง แต่ความรุนแรงมักน้อยกว่าผู้ชายในวัยเดียวกัน
• ทั้งสองแบบเป็นผมร่วงแบบไม่เกิดแผลเป็น (non-scarring) หมายความว่ารูขุมขนยังไม่ตายสนิท ยังมีโอกาสฟื้นตัวได้ถ้ารักษาเร็ว

ตำแหน่งที่ผมบาง: จุดสังเกตที่ต่างกันชัดเจน

จุดที่ผมร่วงในผู้หญิงเริ่มต้นเป็นตัวบ่งชี้สำคัญที่แพทย์ใช้แยกว่าเป็น FPHL หรือ MPHL

• ผู้หญิงมักบางแบบกระจายทั่วกลางศีรษะ แนวแสกผมกว้างขึ้นเรื่อยๆ ทรงคล้ายต้นคริสต์มาส (Christmas tree pattern) แต่แนวผมด้านหน้ามักไม่ถอยร่น
• ผู้ชายมักเริ่มจากหน้าผากถอยร่นเป็นรูปตัว M หรือหัวเถิกตรงกลางศีรษะ ก่อนลามไปทั่วศีรษะ
• ความแตกต่างนี้ทำให้แพทย์วินิจฉัยได้จากการดูรูปแบบผมร่วงเบื้องต้น ก่อนตรวจเพิ่มเติม

ฮอร์โมนที่เกี่ยวข้อง: Estrogen, DHT และ Androgen

ฮอร์โมนเป็นตัวแปรสำคัญที่ทำให้ผมร่วงในผู้หญิงกับผู้ชายมีกลไกต่างกัน

• DHT (dihydrotestosterone ฮอร์โมนที่แปลงมาจากเทสโทสเตอโรน) เป็นฮอร์โมนหลักที่ทำให้รูขุมขนหดตัวเล็กลงในทั้งสองเพศ แต่ผู้ชายมีตัวรับ DHT ที่หนังศีรษะไวกว่า จึงร่วงเร็วและรุนแรงกว่า
• Androgen (กลุ่มฮอร์โมนเพศชาย) ในผู้หญิงปกติมีน้อยกว่าผู้ชายมาก แต่ถ้าระดับสูงผิดปกติ เช่น ในภาวะ PCOS ก็กระตุ้นผมร่วงแบบเดียวกับผู้ชายได้
• Estrogen มีฤทธิ์ปกป้องเส้นผมและยืดวงจรการเจริญเติบโตของเส้นผม เมื่อ estrogen ลดลงมาก เช่น หลังคลอดหรือวัยหมดประจำเดือน ผมจึงร่วงเยอะขึ้นในช่วงนั้น

สาเหตุเฉพาะผู้หญิง: PCOS วัยหมดประจำเดือน หลังคลอด

นอกจาก FPHL ตามกรรมพันธุ์ ผมร่วงในผู้หญิงยังมีสาเหตุเฉพาะที่ผู้ชายไม่เจอ

• PCOS (ถุงน้ำรังไข่หลายใบ) ทำให้ร่างกายผลิต androgen สูงกว่าปกติ ส่งผลให้ผมร่วงคล้ายแบบผู้ชายร่วมกับสิวและขนดกผิดที่
• วัยหมดประจำเดือน ระดับ estrogen ลดฮวบ ทำให้สัดส่วน androgen สูงขึ้นโดยเปรียบเทียบ ผมจึงบางลงชัดเจนในช่วงนี้
• ผมร่วงหลังคลอด (postpartum telogen effluvium) เกิดจาก estrogen ที่สูงมากตอนตั้งครรภ์ลดฮวบหลังคลอด ทำให้ผมที่เคย "ค้าง" ในระยะเจริญเติบโตหลุดร่วงพร้อมกันเป็นจำนวนมาก มักดีขึ้นเองภายใน 6-12 เดือน

ตารางเปรียบเทียบ: ผมร่วงในผู้หญิง vs ผู้ชาย