อาการอาหารเป็นพิษมักปรากฏภายใน 1-48 ชั่วโมงหลังรับประทานอาหารที่ปนเปื้อน ขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อโรคและปริมาณที่ได้รับ การรู้จักอาการเบื้องต้นจะช่วยให้คุณดูแลตัวเองได้ทันท่วงที และรู้ว่าเมื่อไหร่ควรรีบพบแพทย์ บทความนี้จะอธิบายอาการทั่วไปของอาหารเป็นพิษ อาการเฉพาะในเด็กและผู้สูงอายุ รวมถึงสัญญาณอันตรายที่ไม่ควรมองข้าม
อาการอาหารเป็นพิษที่พบบ่อย: ท้องเสีย อาเจียน คลื่นไส้ ปวดท้อง ไข้ อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ และปวดกล้ามเนื้อ ความรุนแรงแตกต่างกันตามชนิดเชื้อโรค อายุ และสุขภาพของผู้ป่วย
อาการทั่วไปของอาหารเป็นพิษ
ท้องเสีย — อาการหลักที่พบบ่อยที่สุด
ท้องเสียเป็นอาการแรกที่มักเกิดขึ้นในอาหารเป็นพิษ เกิดจากการที่ร่างกายพยายามขับเชื้อโรคและสารพิษออกทางลำไส้
อ่านเพิ่มเติม: อาหารเป็นพิษลักษณะท้องเสียในอาหารเป็นพิษ:
- ถ่ายบ่อย 3-10 ครั้งต่อวัน บางครั้งมากกว่า
- อุจจาระเป็นน้ำหรือละลาย
- อาจมีมูกหรือเลือดปน (กรณีติดเชื้อรุนแรง)
- ร่วมกับปวดบิดท้อง เกร็งท้อง
ท้องเสียจากอาหารเป็นพิษมักเกิดเฉียบพลันและรุนแรงกว่าท้องเสียทั่วไป
อาเจียน คลื่นไส้ — อาการที่บ่งบอกความรุนแรง
อาเจียนเป็นวิธีที่ร่างกายใช้ขับสารพิษออกจากกระเพาะอาหาร มักเกิดร่วมกับคลื่นไส้รุนแรง
ลักษณะการอาเจียน:
- เกิดเร็วภายใน 1-6 ชั่วโมงหลังกินอาหาร (กรณีเชื้อ Staphylococcus)
- อาเจียนติดต่อกันหลายครั้ง จนดื่มน้ำไม่ได้
- อาจมีเศษอาหารหรือน้ำดีสีเหลืองเขียว
- บางกรณีอาจอาเจียนเป็นเลือด (สัญญาณอันตราย)
การอาเจียนรุนแรงทำให้เสียน้ำและเกลือแร่ได้เร็ว โดยเฉพาะในเด็กเล็กและผู้สูงอายุ
ปวดท้อง ปวดบิดท้อง
ปวดท้องจากอาหารเป็นพิษมักเกิดในช่องท้องส่วนกลางหรือท้องน้อย เนื่องจากลำไส้อักเสบและหดเกร็ง
ลักษณะอาการปวดท้อง:
- ปวดแบบบิด เกร็ง มาเป็นห้วงๆ
- อาจปวดรุนแรงจนงอตัวไม่ได้
- ท้องอืด มีแก๊ส
- ปวดบรรเทาหลังถ่ายอุจจาระหรือขับลม
ถ้าปวดท้องรุนแรงในจุดเดียวและไม่หาย ควรพบแพทย์ทันที อาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อน
ไข้ ร่างกายสู้กับเชื้อโรค
ไข้เกิดจากการที่ระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อเชื้อโรค ไม่ใช่ทุกกรณีของอาหารเป็นพิษจะมีไข้
ระดับไข้ที่พบ:
- ไข้เล็กน้อย 37.5-38°C (กรณีติดเชื้อเบาๆ)
- ไข้สูง 38.5-40°C (กรณีติดเชื้อ Salmonella, Campylobacter)
- อาจร่วมกับหนาวสั่น ปวดกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ
ไข้สูงเกิน 38.5°C ร่วมกับท้องเสียมีเลือด ควรรีบพบแพทย์
อาการอื่นๆ ที่อาจพบ
- อ่อนเพลียมาก — เนื่องจากขาดน้ำและสูญเสียเกลือแร่
- ปวดศีรษะ — จากขาดน้ำและไข้
- ปวดกล้ามเนื้อ — ร่างกายสู้กับการติดเชื้อ
- เวียนศีรษะ — ความดันโลหิตต่ำจากขาดน้ำ
อาการอาหารเป็นพิษในเด็ก — ระวังขาดน้ำเร็ว
เด็กมีอาการรุนแรงกว่าผู้ใหญ่และขาดน้ำได้เร็วมาก เพราะร่างกายเล็กและสัดส่วนน้ำในร่างกายสูง
อาการที่พบในเด็ก:
- อาเจียนรุนแรง — อาจอาเจียนทุกครั้งที่ดื่มน้ำหรือนม
- ท้องเสียบ่อย — เปียกผ้าอ้อมถึง 8-10 ครั้งต่อวัน
- ร้องไห้แต่ไม่มีน้ำตา — สัญญาณขาดน้ำรุนแรง
- หงุดหงิด ซึม — สับสนหรือไม่ตอบสนอง
- ปากแห้ง ลิ้นแห้ง — ขาดน้ำในร่างกาย
- ปัสสาวะน้อยหรือไม่มี — ไม่เปียกผ้าอ้อมเกิน 6-8 ชั่วโมง
- ชักได้ — ถ้าไข้สูงเกิน 39°C หรือเสียเกลือแร่มาก
เด็กต้องพบแพทย์ทันทีถ้า:
- อายุต่ำกว่า 6 เดือนมีอาการท้องเสียหรือไข้
- อาเจียนหรือท้องเสียเกิน 6 ครั้ง ใน 24 ชั่วโมง
- มีสัญญาณขาดน้ำ (ไม่มีน้ำตา, ปากแห้ง, เฉื่อยชา)
- มีเลือดในอุจจาระหรือสีดำ
- ไข้สูงเกิน 38.5°C ในเด็กอายุต่ำกว่า 3 เดือน
