ฝีดาษลิง (Monkeypox) คืออะไร? อาการเป็นยังไง และทำไมถึงมีข่าวเสียชีวิต? 🐵🦠

วันนี้เราจะมาทำความรู้จักกับ ฝีดาษลิง (Monkeypox) โรคที่หลายคนเริ่มได้ยินบ่อยขึ้นในช่วงหลัง หลายคนอาจสงสัยว่าโรคนี้คืออะไร? อาการเป็นยังไง? และที่สำคัญที่สุดคือ “ทำไมถึงมีข่าวว่าเกิดการเสียชีวิตด้วย?” วันนี้ผมจะสรุปข้อมูลให้เข้าใจง่าย ๆ พร้อมวิธีป้องกันและรักษากันครับ 😊

ฝีดาษลิง คืออะไร? 🦠🐒

ฝีดาษลิงคือโรคติดเชื้อที่เกิดจากไวรัส Monkeypox virus ซึ่งเป็นไวรัสในตระกูลเดียวกับไวรัสที่ทำให้เกิดโรคฝีดาษ (Smallpox) แต่ความรุนแรงจะน้อยกว่า (ซึ่งโรคฝีดาษถูกกำจัดไปแล้ว) โรคนี้มักพบในแถบแอฟริกากลางและแอฟริกาตะวันตกเป็นส่วนใหญ่ แต่ช่วงหลังพบว่ามีการระบาดในหลายประเทศทั่วโลกด้วย โดยเฉพาะในยุโรปและอเมริกา

ไวรัสนี้มักแพร่จากสัตว์สู่คน เช่น การสัมผัสลิง หนู หรือสัตว์ฟันแทะที่ติดเชื้อ และแพร่จากคนสู่คนผ่านการสัมผัสใกล้ชิดกับผื่นหรือสารคัดหลั่งจากผู้ติดเชื้อ

อาการของฝีดาษลิงเป็นอย่างไร? 🤒

หลังได้รับเชื้อประมาณ 5-21 วัน จะเริ่มมีอาการ

• ไข้สูง 🌡️ หนาวสั่น ปวดเมื่อยตามตัวเหมือนไข้หวัด

• ปวดหัวและกล้ามเนื้อ 🤕💪

• ต่อมน้ำเหลืองบวมชัดเจน (จุดสังเกตสำคัญ)

• ผื่นขึ้นตามใบหน้าและลามไปส่วนอื่น ๆ ของร่างกาย โดยผื่นจะเริ่มเป็นจุดแดง ➡️ ตุ่มน้ำ ➡️ หนอง ➡️ และตกสะเก็ด

• อาจมีอาการเจ็บคอ ไอ หรืออ่อนเพลียร่วมด้วย

อาการโดยทั่วไปจะอยู่ประมาณ 2-4 สัปดาห์ แล้วจะค่อย ๆ ดีขึ้นเอง

ฝีดาษลิงติดต่อได้อย่างไร? 🤝

• สัมผัสตรงกับผื่นหรือตุ่มน้ำของผู้ป่วย

• สัมผัสสารคัดหลั่ง เช่น น้ำลาย จากการใกล้ชิดสนิทสนม เช่น การจูบ หรือกอด

• ใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกัน เช่น ผ้าเช็ดหน้า เครื่องนอน

• สัมผัสสัตว์ที่ติดเชื้อ

ฝีดาษลิงมีความอันตรายหรือมีการเสียชีวิตไหม? ⚠️

คำถามที่หลายคนกังวลมากที่สุดคือ “ฝีดาษลิงทำให้เสียชีวิตได้หรือไม่?”

คำตอบคือ ได้ในบางกรณี แต่ไม่ใช่ทุกคนที่จะอันตรายถึงชีวิต และอัตราการเสียชีวิตแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์ไวรัสและภูมิภาคที่ระบาด

1. สายพันธุ์ไวรัส (Clades) มีผลต่อความรุนแรง

• Clade I (สายพันธุ์แอฟริกากลาง)
  เป็นสายพันธุ์ที่รุนแรงกว่า พบในประเทศแอฟริกากลาง เช่น สาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DRC) มีอัตราการเสียชีวิตสูงกว่า 3-10% โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กเล็ก ผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ และผู้ป่วยที่มีโรคแทรกซ้อน

• Clade II (สายพันธุ์แอฟริกาตะวันตก)
  เป็นสายพันธุ์ที่พบในแอฟริกาตะวันตกและการระบาดนอกแอฟริกา เช่น ยุโรปและอเมริกา มีอัตราการเสียชีวิตต่ำมาก (น้อยกว่า 0.2%) และส่วนใหญ่ผู้ติดเชื้อจะหายเอง

2. สถานการณ์ล่าสุด

• ในปี 2022-2023 มีการระบาดของสายพันธุ์ Clade II ทั่วโลก มีผู้ติดเชื้อเกิน 100,000 ราย แต่มีผู้เสียชีวิตเพียงประมาณ 220 รายเท่านั้น

• อย่างไรก็ตาม ในแอฟริกากลางที่ยังมีการระบาดของสายพันธุ์ Clade I พบอัตราการเสียชีวิตสูงกว่า และในบางปีมีรายงานผู้เสียชีวิตหลายร้อยราย เช่น ใน DRC ที่มีผู้ติดเชื้อและเสียชีวิตมากกว่า 800 รายในช่วงปี 2024-2025

3. ใครเสี่ยงมากที่สุด?

• เด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี

• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ติดเชื้อ HIV ที่ไม่ได้รับการรักษา

• ผู้ที่มีโรคประจำตัวรุนแรงหรือภาวะทุพโภชนาการ

• ผู้ที่เข้าถึงระบบสาธารณสุขได้น้อยหรือช้า

การรักษาและป้องกันฝีดาษลิง 💊🛡️

• ขณะนี้ยังไม่มียารักษาเฉพาะที่ใช้ได้ทั่วโลก แต่ยาต้านไวรัสบางชนิด เช่น Tecovirimat (TPOXX) ได้รับอนุญาตใช้ในบางประเทศสำหรับผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูง

• การรักษาจะเน้นการบรรเทาอาการ เช่น ยาลดไข้ ยาแก้ปวด และการดูแลรักษาความสะอาดของผื่น

• ผู้ป่วยควรกักตัวและหลีกเลี่ยงการสัมผัสผู้อื่นจนกว่าจะหายดี

• การฉีดวัคซีนป้องกันโรคฝีดาษเก่าสามารถลดความรุนแรงของโรคได้ในบางกรณี (เช่นวัคซีน JYNNEOS ที่ใช้ป้องกัน Monkeypox)

วิธีป้องกันเบื้องต้น 🧼😷

• หลีกเลี่ยงสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ที่มีอาการหรือผื่นผิดปกติ

• ล้างมือบ่อย ๆ ด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์

• ไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น เช่น ผ้าเช็ดหน้า เสื้อผ้า เครื่องนอน

• หากต้องดูแลผู้ป่วย ควรใส่หน้ากาก ถุงมือ และทำความสะอาดพื้นที่สัมผัสบ่อย ๆ

• หลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ป่าโดยไม่จำเป็น โดยเฉพาะในพื้นที่ระบาด

สรุปส่งท้าย 📝

ฝีดาษลิงเป็นโรคที่ควรให้ความสนใจ แต่ไม่ต้องตกใจจนเกินไป เพราะในหลายกรณีอาการจะไม่รุนแรงและหายเองได้ อย่างไรก็ตาม ต้องรู้จักสังเกตอาการ และหากสงสัยควรไปพบแพทย์ทันที โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาที่เหมาะสม

อย่าลืมดูแลสุขอนามัยให้ดี และติดตามข้อมูลข่าวสารจากหน่วยงานสาธารณสุขอย่างใกล้ชิดครับ

อ้างอิงข้อมูล 📚

• Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Monkeypox Overview. https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/index.html

• World Health Organization (WHO). Monkeypox Fact Sheet. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox

• Wikipedia. 2022–2023 Mpox Outbreak. https://en.wikipedia.org/wiki/2022%E2%80%932023_mpox_outbreak

• Aidsmap. High Death Rate in Monkeypox Outbreak in Democratic Republic of Congo. https://www.aidsmap.com/news/nov-2023/high-death-rate-mpox-outbreak-democratic-republic-congo

• Verywell Health. Monkeypox Clade 1 in US Case. https://www.verywellhealth.com/mpox-clade-1-us-case-8750301